İran, Ortadoğu’daki savaşın dokuzuncu gününde yeni bir dini lider seçti ve Bahreyn’deki bir su arıtma tesisini hedef alarak saldırılarına devam etti; İsrail ise Tahran’daki yakıt depolarına saldırdı ve İslam Cumhuriyeti’nin elektrik şebekesini tehdit etti.

Pazar sabahına doğru gerçekleşen saldırılar, Basra Körfezi’ndeki Arap devletlerinin İran’dan gelen füze ve insansız hava araçları saldırılarıyla karşı karşıya kalmaya devam ettiği bir dönemde geldi. İran, savaşı aylarca sürdürebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtmişti. Kızılay, İsrail saldırılarının ardından zehirli asit yağmuru uyarısında bulundu. Tahran, yeni liderin kimliğini açıklamadı. 

Başkan Donald Trump, enerji piyasalarını alt üst eden ve kitlesel uçuş aksamalarına neden olan çatışmada ABD’nin İslam Cumhuriyeti’ne yönelik hava saldırılarını genişletmeyi değerlendireceğini söyledi.

Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Bahreyn, gece boyunca İran’ın saldırılarını engellediklerini açıkladı. Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt , dünyanın enerji ihracatının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı’nın neredeyse kapanması nedeniyle petrol üretimini azaltmaya başladı .

Bahreyn hükümeti, İran’ın insansız hava aracı saldırısı sonucu Bahreyn’deki bir su arıtma tesisinin maddi hasar gördüğünü, ancak su tedarikinde herhangi bir aksama olmadığını açıkladı.

İran’ın Bahreyn’e düzenlediği saldırı, Tahran’ın ABD’yi su arıtma tesislerinden birini vurmakla suçlamasının ardından geldi. Basra Körfezi ülkeleri, tatlı içme sularının büyük bir kısmını bu tesislerden sağlıyor ve sürekli saldırılar, bölgedeki finans merkezlerini zaten sarsan savaşın etkisini daha da artırabilir.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, orduya İslam Cumhuriyeti’ne saldırmayan hiçbir ülkeye saldırmama talimatı verdiğini söyledi ve komşu ülkelerden özür diledi. Trump bu açıklamaların bir teslimiyet anlamına geldiğini söylerken, Tahran saldırılarına devam etti.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Larijani, Cumartesi günü devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, “Düşman bölgedeki üslerden bize saldırdığında karşılık veriyoruz ve vermeye devam edeceğiz. Bölgedeki ülkeler ya ABD’nin kendi topraklarını İran’a karşı kullanmasını engellemeli, aksi takdirde biz engelleyeceğiz” dedi.

Pezeshkian Pazar günü yaptığı açıklamada, İran’ın rakiplerinin önceki sözlerinden “safça sonuçlar” çıkardığını belirterek, Tahran’ın diğer ülkelerden gelen saldırganlığa karşılık vermek zorunda olduğunu söyledi.

İran devlet haber ajansı IRIB, Pazar günü İslam Devrim Muhafızları’na atıfta bulunarak, İran silahlı kuvvetlerinin mevcut tempoyla en az altı ay sürecek yüksek yoğunluklu bir savaşı sürdürebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve önümüzdeki günlerde daha gelişmiş, nadiren kullanılan uzun menzilli füzeleri kullanmaya başlayacağını bildirdi.

İran’ın yarı resmi Fars haber ajansının bildirdiğine göre, İsrail jetleri Tahran’ın Kuhak ve Şahran bölgelerindeki ve yakınlardaki Karaj şehrindeki İran petrol depolarını hedef aldı. Başkentin bazı bölgelerinde patlamalar duyuldu ve yetkililer, enkaz bulutlarından kaynaklanan hava kirliliği riskine dikkat çekerek, bölge sakinlerini maske takmaya ve evde kalmaya çağırdı.

Yarı resmi ISNA haber ajansının bildirdiğine göre, Kızılay, yakıt depolama tanklarının patlaması sonucu atmosfere büyük miktarda tehlikeli parçacık salındığı konusunda uyarıda bulundu.

İsrail ordusu Pazar günü yaptığı açıklamada, son bir günde İran’ın batı ve orta kesimlerinde yaklaşık 400 hedefi vurduğunu bildirdi. İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, hedefler arasında petrol rafinerileri ve enerji santrallerinin de bulunduğunu söyledi.

İsrail ordusu, İran füze saldırısının ardından ülkenin merkezindeki etki alanlarında İç Cephe Komutanlığı arama kurtarma güçlerinin ve acil durum ekiplerinin operasyon yürüttüğünü bildirdi. Beş kişi hastanelere kaldırıldı.

Ocak ayında OPEC’in üçüncü büyük üreticisi olarak günde 3,5 milyon varilden fazla petrol üreten Birleşik Arap Emirlikleri, açık deniz sahalarındaki petrol üretimini azaltmaya başladı. OPEC’in beşinci büyük üreticisi Kuveyt ise İran’ın “süregelen saldırganlığını” gerekçe göstererek ham petrol ve rafineri üretimini düşürdü.

ABD’de benzin fiyatları Eylül 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı ve Amerikan ham petrol vadeli işlemleri haftayı varil başına 90 doların üzerinde (geçen Cuma gününe göre 20 dolardan fazla artışla) tamamladı ve 1980’lerden bu yana kaydedilen verilerde en büyük haftalık yüzdesel artışı gösterdi.

Bloomberg Economics ekonomisti Ziad Daoud ve jeo-ekonomik analist Dina Estandiary’ye göre, finans piyasaları savaşa karşı kayıtsız kalıyor ve enerji kesintileri muhtemelen yakın tarihin en büyükleri arasında yer alıyor.  

Raporda, “Bölgesel enerji altyapısına yönelik saldırılar devam ederse ve Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa , petrolün varil fiyatı 108 dolara doğru yükselebilir ve bu da küresel ekonomi için ciddi riskler oluşturabilir ” denildi.

Suudi Aramco hisseleri Pazar günü %4,9’a kadar yükselerek yaklaşık üç yılın en büyük artışını kaydetti. Kamco Yatırım Şirketi’nin araştırma ve strateji başkanı Junaid Ansari, petrol fiyatlarındaki artışın, devlet destekli petrol devinin ihracatındaki düşüşü muhtemelen telafi edeceğini ve sevkiyatlarının büyük bölümünü Kızıldeniz’e yönlendirebileceğini söyledi.

Bahreyn Pazar günü yaptığı açıklamada, engellenen füzelerden çıkan şarapnel parçalarının ülkeye düşmesi sonucu üç kişinin yaralandığını bildirdi.

Suudi Arabistan, Şeybah petrol sahasına doğru ilerleyen bir insansız hava aracını engelledi ve ABD büyükelçiliğinin bulunduğu Diplomatik Bölge’ye yönelik bir saldırı girişimini de püskürttü. Emirlik, “hava saldırısı sonucu oluşan enkaz nedeniyle” Dubai’de en az bir kişinin öldüğünü açıkladı.

Bu arada, Pazar sabahı erken saatlerde Oslo’daki ABD büyükelçiliğinde bir patlama meydana geldi ve küçük çaplı hasara yol açtı; Norveç polisi olayın çatışmayla bağlantısını araştırıyor. 

Trump, Cumartesi günü Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’a kara birlikleri konuşlandırması için “çok iyi bir neden” olması gerektiğini söyledi. Savaşın “bir süre daha” devam edeceğini ve petrol fiyatlarının tekrar düşeceğini de sözlerine ekledi.

İran petrolünün önemli bir alıcısı olan Çin, ateşkes çağrısında bulundu. Ancak Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pazar günü yaptığı açıklamada, Pekin’in bu çatışmanın Washington ile ilişkilerini etkilemesine izin vermeyeceğini, Trump ile Çin lideri Xi Jinping arasında Pekin’de yapılması planlanan görüşme öncesinde belirtti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Pazartesi günü Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ve Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis ile görüşmek üzere Kıbrıs’a gidecek. Elysee Sarayı’ndan yapılan açıklamaya göre, ziyaret İran saldırılarının ardından Fransa’nın Kıbrıs’la dayanışmasını göstermeyi ve deniz güvenliğinin önemini vurgulamayı amaçlıyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın hükümeti, Trump’ın tekrarlanan eleştirilerinin ardından İran’a yönelik ilk saldırılara katılmayı reddetme kararını savunuyor. Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Sky News’e verdiği demeçte, Starmer’ın İngiltere’nin ulusal çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini ve ABD ile güvenlik ortaklığının son derece güçlü kaldığını söyledi.

Savaş, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasının ardından başladı ve bir düzineden fazla ülke çatışmaya dahil oldu. İran şu ana kadar 1.332 ölüm ve yaygın yıkım bildirdi. Bölgenin başka yerlerinde de çok sayıda kişi öldü, bunların çoğu İsrail’in İran destekli Hizbullah milisleriyle savaştığı Lübnan’da hayatını kaybetti. Altı ABD askeri de yaşamını yitirdi.

Yarı resmi Mehr haber ajansı, meclis üyesi Ahmed Alamolhoda’ya atıfta bulunarak, İran Uzmanlar Meclisi’nin ülkenin yeni dini liderini seçtiğini bildirdi, ancak isim vermedi. Yeni lider, çatışmanın ilk gününde öldürülen Ayetullah Ali Hamenei’nin yerini alacak. Öldürülen liderin ikinci en büyük oğlu Mojtaba Hamenei’nin de olası bir aday olduğu düşünülüyordu.

Bloomberg LP