İran ve ABD, şartlı iki haftalık ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda anlaştı

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran, ABD ve müttefiklerinin derhal ateşkes konusunda anlaştığını duyurdu.

Sosyal medya hesabında bir mesaj paylaşan Şerif, ateşkesin yalnızca belirli bölgeleri değil, Lübnan dahil “her yerde” geçerli olacağını söyledi.

Taraflara teşekkürlerini ileten Şerif “tüm anlaşmazlıkların nihai olarak çözülmesi için müzakereleri sürdürmek üzere heyetlerini 10 Nisan Cuma günü İslamabad’a davet ediyorum” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Şerif’in paylaşımı öncesinde Pakistan lideriyle yaptığı görüşmelerin ardından İran’a yönelik planlanan askeri operasyonları iki hafta süreyle askıya almayı kabul ettiğini açıkladı.

Kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden paylaşım yapan Trump, bu kararın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı “tam, derhal ve güvenli” şekilde açmayı kabul etmesi şartına bağlı olduğunu belirtti.

Bu adımın karşılıklı bir ateşkes anlamına geldiğini vurgulayan Trump, “çift taraflı bir ateşkes” uygulanacağını söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise İran’a yönelik saldırıların durdurulması halinde ülkesinin ateşkesi kabul edeceğini açıkladı.

Arakçi, “iki haftalık bir süre boyunca Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin mümkün olacağını” söyledi.

Bakan, bu sürecin İran ordusu ile koordinasyon içinde yürütüleceğini belirtti.

İsrail Başbakanlık Ofisi ise ateşkes kararını desteklediklerini ancak ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını duyurdu.

Ancak bu konuda Hizbullah, Lübnan ya da ABD’den bir açıklama gelmedi.

İran ve Pakistan ise Lübnan’ın da ateşkese dahil olduğunu söyledi.

Lübnan için savaş yıkıcı oldu. Nüfusun yaklaşık beşte birine denk gelen 1,2 milyondan fazla kişi yerinden edildi ve 1.500’den fazla kişi hayatını kaybetti.

ABD Başkanı ateşkes ilanı yaptığı paylaşımında askeri hedeflerinin büyük ölçüde tamamlandığını ve İran ile uzun vadeli barışa yönelik kapsamlı bir anlaşma konusunda önemli ilerleme kaydedildiğini ifade etti.

İran’dan gelen 10 maddelik teklifin müzakereler için “müzakere edilebilir bir temel” olduğunu belirten Trump, geçmişteki anlaşmazlık başlıklarının büyük bölümünde uzlaşı sağlandığını kaydetti.

İki haftalık sürenin anlaşmanın nihai hale getirilmesi için fırsat yaratacağını söyleyen Trump ayrıca, “Bu uzun vadeli sorunun çözümüne bu kadar yaklaşmış olmak bir onurdur” ifadelerini kullandı.

Trump, 7 Nisan Salı günü sabah saatlerinde yaptığı önceki paylaşımında Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı açmaması durumunda İran’da “medeniyetin yok olacağı” tehdidinde bulunmuştu.

İran’ın 10 maddelik planında neler var?

Trump, İran’ın ABD ve İsrail’e 10 maddelik bir plan sunduğunu söyledi.

İran devlet televizyonuna göre 10 maddelik plan şu unsurları içeriyor :

Irak, Lübnan ve Yemen’deki savaşın tamamen sona erdirilmesi
İran’a yönelik savaşın süre sınırı olmaksızın tamamen ve kalıcı olarak sona erdirilmesi
Bölgedeki tüm çatışmaların bütünüyle sona erdirilmesi
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü ve güvenliğini sağlamak için bir protokol ve koşullar oluşturulması
İran’a yeniden inşa maliyetleri için tam tazminat ödenmesi
İran’a yönelik yaptırımların tamamen kaldırılması taahhüdü
ABD tarafından tutulan İran’a ait fonların ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması
İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah edinmeyeceğine tam bağlılık göstermesi
Yukarıdaki koşulların onaylanmasının ardından tüm cephelerde derhal ateşkesin yürürlüğe girmesi

Tepkiler ne oldu?

ABD Başkanı Donald Trump ülkesinin savaşta “tam ve kesin bir zafer” kazandığına dair hiçbir şüphe olmadığını söyledi.

AFP’ye verdiği röportajda Trump, anlaşma kapsamında İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun “tam anlamıyla kontrol altına alınacağını” ifade etti.

“Böyle olmasaydı bu anlaşmayı yapmazdım” diyen Trump, uranyumun nasıl ele alınacağına dair ayrıntı vermedi.

Trump Social Truth paylaşımında ise bunun “Dünya barışı için büyük bir gün” olduğunu söyledi.

“İran bunun olmasını istiyor, artık yeter dediler. Aynı şekilde, herkes de öyle” yazdı.

ABD’nin “Hürmüz Boğazı’ndaki trafik yığılmasına yardımcı olacağını” belirten Trump, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Pek çok olumlu adım atılacak. Büyük paralar kazanılacak. İran yeniden inşa sürecine başlayabilir…

“Tıpkı ABD’de yaşadığımız gibi, bu Ortadoğu’nun Altın Çağı olabilir”.

Beyaz Saray da İran’la varılan ateşkes anlaşmasının ardından “zafer” ilan etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, sosyal medya paylaşımında, “Bu, Başkan Trump ve olağanüstü ordumuzun gerçekleştirdiği ABD için bir zaferdir” ifadelerini kullandı ve Trump’ın “Hürmüz Boğazı’nı yeniden açtırdığını” söyledi.

İran hükümeti ve devlet medyası, gelişmeleri rejim için büyük bir zafer olarak sunuyor.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin yayımladığı açıklamada, ülkenin bu savaşta hedeflerinin neredeyse tamamına ulaştığı ve “düşmanın tarihi bir başarısızlıkla karşı karşıya olduğu” ifade ediliyor.

Reuters’ın aktardığına göre Irak’taki İslami Direniş de Irak ve bölge genelindeki operasyonlarını iki hafta süreyle askıya alacağını açıkladı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in sözcüsü, ABD ve İran tarafından duyurulan “iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşılandığını” belirtti.

Açıklamada, “Ortadoğu’daki mevcut çatışmanın tüm taraflarını, bölgede kalıcı ve kapsamlı bir barışa giden yolu açmak için uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymaya ve ateşkesin şartlarına riayet etmeye çağırıyor” denildi.

Guterres, ateşkesin sağlanmasına yardımcı olan Pakistan ve diğer ülkelerin çabaları için “samimi takdirlerini” ifade etti.

İsrail ne dedi?

Trump’ın ateşkes açıklamasından kısa süre sonra İsrail’de sirenler çaldı.

İsrail ordusu, İran’dan fırlatılan füzeleri engellediklerini söyledi ve 7 Nisan Salı gecesi Kudüs’te birkaç yüksek patlama sesi duyuldu.

Trump’ın ateşkesi ilan etmesinden birkaç saat sonra İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “İsrail, İran’ın derhal boğazları açması ve ABD’ye, İsrail’e ve bölgedeki ülkelere yönelik tüm saldırıları durdurması şartıyla, Başkan Trump’ın İran’a yönelik saldırıları iki hafta süreyle askıya alma kararını desteklemektedir” dedi.

Açıklamada, İsrail’in kara birliklerinin bulunduğu Lübnan’ın “ateşkes kapsamına dahil olmadığı” da belirtildi.

Netanyahu’nun Trump’ın karar alma sürecine ne ölçüde dahil olduğu ise net değil.

Şimdi ne olacak?

Müzakerelere arabuluculuk yapan Pakistan, tüm anlaşmazlıkların çözümüne yönelik kesin bir anlaşma için “ileri müzakereler yapmak üzere” heyetleri 10 Nisan Cuma günü İslamabad’da bir araya gelmeye davet etti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, yüz yüze görüşmelere ilişkin devam eden temasların olduğunu kabul etti ancak “Başkan ya da Beyaz Saray tarafından açıklanana kadar hiçbir şey kesin değil” dedi.

Hangi biçimde olursa olsun, müzakerelerin çok zor geçmesi bekleniyor.

İki ülkenin, bu ateşkesin neyi kapsadığı konusunda birbiriyle çelişen tutumlar sergilediği görülüyor.

İran ile ABD geçen yıl içinde iki tur görüşme yaptı. Her iki seferde de müzakerelerin ortasında askeri gerilim tırmandı.

Karşılıklı tehditlerde neler söylenmişti?

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Nisan akşamı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Donald Trump’a çağrıda bulunmuş ve ABD Başkanı’nın İran’a tanıdığı süreyi iki hafta uzatmasını istemişti.

Şerif, bu adımın “diplomasiye şans tanıyacağını” söylemişti.

Şerif, paylaşımında Ortadoğu’daki savaşın barışçıl yollarla çözülmesine yönelik diplomatik çabaların “istikrarlı, güçlü ve etkili” şekilde ilerlediğini ve yakın gelecekte somut sonuçlar doğurma potansiyeli taşıdığını belirtmişti.

“Diplomasiye fırsat tanımak için Başkan Trump’tan süreyi iki hafta uzatmasını içtenlikle talep ediyorum” diyen Şerif, İran’a da çağrıda bulunmuştu.

Pakistan’ın “iyi niyet göstergesi” olarak İran’dan Hürmüz Boğazı’nı iki haftalığına açmasını istediğini belirten Şerif, tüm taraflara da iki hafta boyunca ateşkes ilan edilmesi çağrısı yapmıştı.

Şerif, bu sürenin diplomasinin savaşın kesin olarak sona erdirilmesine katkı sağlaması ve bölgede uzun vadeli barış ile istikrarın tesis edilmesi açısından kritik olduğunu vurgulamıştı.

Pakistan liderinin ateşkes çağrısı, Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için verdiği ve 8 Nisan Çarşamba günü TSİ 03.00’te dolacak mühletin dolmasından kısa süre önce geldi.

Trump, 7 Nisan Salı günü sosyal medya hesabından İran’ı tehdit etti ve “Bu gece bir medeniyet, geri dönüşü olmayan bir şekilde ölecek” dedi.

Bunu istemediğini fakat bunun muhtemelen gerçekleşeceğini savunan Trump, İran’da “tam ve bütün bir rejim değişikliği” gerçekleştiğini de ifade etti.

İran yönetimi de Trump’ın tehdidine tehditle karşılık verdi.

Devrim Muhafızları, ABD’nin “kırmızı çizgileri aşması durumunda” yanıtlarının “bölgenin ötesine geçeceği” uyarısını yaptı.

The post Hürmüz’de, “şimdilik” barış appeared first on Haber Denizde.