Karadeniz havzasında ticari gemilere ve liman terminallerine yönelik saldırıların artması küresel emtia taşımacılığını sekteye uğrattı. Risk artışıyla birlikte ortalama petrol tankeri maliyetleri 300 bin doları aşarken, savaş sigortası primleri iki katına çıkarak navlun fiyatlarında yüzde 50’yi geçen yükselişleri beraberinde getirdi.

Karadeniz’de Rusya ile Ukrayna arasındaki saldırıların deniz taşımacılığına sıçraması, küresel emtia piyasaları üzerindeki baskıyı artırıyor. Gemi, liman ve ihracat terminallerine yönelik saldırıların yoğunlaşması, dünyanın önemli tahıl ve petrol geçiş güzergâhlarından biri olan Karadeniz’de ticaret akışlarını sekteye uğratırken, taşımacılık ve sigorta maliyetlerini de hızla yukarı çekiyor.

Reuters’ın haberine göre, bölgedeki artan güvenlik riski özellikle tahıl, ham petrol ve rafine petrol ürünlerinin sevkiyatında yeni bir darboğaz oluşturuyor. Rusya ve Ukrayna’nın yanı sıra Bulgaristan, Gürcistan, Romanya ve Türkiye’nin kıyılarının bulunduğu Karadeniz, küresel emtia ticareti açısından stratejik öneme sahip.

Ortadoğu’daki önemli deniz ticareti rotalarında yaşanan sorunların ardından Karadeniz’deki gerilimin de tırmanması, küresel ticaret açısından yeni bir risk alanı oluşturuyor.

Karadeniz’de saldırılar hızlandı

Ukrayna Altyapı Bakanlığı verilerine göre, yalnızca temmuz ayında limanlarda 35, denizde ise 22 gemiye yönelik saldırı kaydedildi. Aynı dönemde liman tesisleri de 67 saldırının hedefi oldu.

Bu rakamlar, saldırıların boyutundaki artışı açık biçimde ortaya koyuyor. 2025 yılının tamamında gemilere yönelik 14 saldırı gerçekleştirilmişti.

Rusya ve Ukrayna birbirlerinin tarım ihracat tesislerini ve ticari gemilerini hedef alırken, Kiev yönetimi Rusya’nın petrol ticaretinde kullandığı tankerlere yönelik saldırılarını da artırdı. Her iki taraf da yalnızca askeri hedefleri vurduğunu savunuyor.

Ancak saldırıların ticari gemilere, limanlara ve ihracat altyapısına ulaşması, savaşın ekonomik etkilerini doğrudan küresel ticaret zincirlerine taşıyor.

Tahıl ticareti yeni baskıyla karşı karşıya

Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumundayken, Ukrayna da küresel tarım ticaretinin önemli aktörlerinden biri. Bu nedenle Karadeniz’deki sevkiyatların aksaması, yalnızca bölgesel ticareti değil, dünya genelindeki tahıl piyasalarını da etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatı, savaşın üzerinden dört yıldan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen ülkenin en önemli döviz gelir kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Ukrayna’nın tarımsal ihracatının yüzde 90’dan fazlası ülkenin güneyindeki Odessa limanı üzerinden gerçekleştiriliyor. Rusya’nın Odessa çevresindeki sivil gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırıları yoğunlaştırması, bu nedenle Kiev’in ihracat kapasitesi açısından kritik bir risk oluşturuyor.

Ukrayna alternatif ihracat güzergâhları geliştirmeye çalışsa da Tarım Bakanı Taras Vysotskyi’nin Reuters’a yaptığı açıklamaya göre bu alternatif yolların ağustos sonuna kadar tam kapasiteye ulaşması beklenmiyor. Üstelik bu güzergâhların Karadeniz limanlarından normal koşullarda taşınan hacmin yalnızca yaklaşık yarısını karşılayabileceği belirtiliyor.

Azak Denizi’nde de gemi trafiği 10 Temmuz’dan bu yana kısıtlı durumda. Bu durum, Rusya’nın önemli tahıl ihracat merkezlerinden Taman’daki faaliyetleri de etkiliyor.

Novorossiysk ve Tuapse limanlarından tahıl ihracatı devam ederken, sevkiyatların önceki döneme kıyasla daha yavaş gerçekleştiği bildiriliyor.

Petrol sevkiyatları da risk altında

Karadeniz’deki gerilim yalnızca tahıl ticaretini etkilemiyor. Petrol taşımacılığı da artan saldırılardan doğrudan etkileniyor.

Ukrayna’nın temmuz ayında tankerlere yönelik saldırıları bazı gemilerde hasara yol açarken, Kazakistan ham petrolünün başlıca ihracat noktalarından Novorossiysk ile Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu terminalindeki yükleme faaliyetlerinin geçici olarak durmasına neden oldu.

Kazakistan’ın petrol ihracatı açısından söz konusu güzergâhın önemi oldukça yüksek. Denizcilik şirketi BRS, Çin-Pasifik Kanalı sisteminin Kazakistan’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini taşıdığını belirtiyor.

Bu nedenle bölgede yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın yalnızca Rusya-Ukrayna ticaretini değil, Kazakistan üzerinden küresel petrol arzını da etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Navlun maliyeti bir haftada yüzde 50’nin üzerinde arttı

Karadeniz’de artan güvenlik riski, ticaretin maliyetini de hızla yükseltiyor.

Piyasa tahminlerine göre, Karadeniz’de ortalama günlük petrol tankeri maliyetleri bir hafta önce 200 bin doların biraz üzerindeyken, bugün 300 bin doların üzerine çıktı.

Bu, taşıma maliyetlerinin bir hafta içinde yüzde 50’nin üzerinde arttığı anlamına geliyor.

Artışın arkasındaki temel neden ise gemilerin bölgedeki güvenlik riskine karşı daha yüksek bir bedel talep etmesi. Saldırı ihtimalinin yükselmesi, gemilerin operasyonel maliyetlerini artırırken, armatörlerin ve taşıma şirketlerinin risk primlerini de yukarı çekiyor.

Bölgedeki savaş riskinin uzun süre devam etmesi durumunda, bu maliyet artışının tahıl ve petrol fiyatlarına da yansıması ve küresel emtia ticaretindeki baskıyı artırması bekleniyor.

Savaş sigortasında prim iki katına çıktı

Karadeniz’deki risk artışı sigorta piyasasına da yansıdı.

Sigorta kaynaklarına göre, Karadeniz terminallerine yapılan liman ziyaretlerinde savaş sigortası maliyeti iki hafta önce geminin değerinin yaklaşık yüzde 1’i seviyesindeyken, son dönemde yüzde 2’ye kadar yükseldi.

İlk bakışta sınırlı görünen bu artış, yüksek değerli ticari gemiler açısından sefer başına yüz binlerce dolarlık ilave maliyet anlamına gelebiliyor.

Böylece bölgedeki ticaretin maliyeti yalnızca navlun üzerinden değil, sigorta primleri üzerinden de yükseliyor.

İngiliz denizcilik güvenlik şirketi Ambrey de Karadeniz limanlarına uğramaya devam eden gemiler için kapsamlı sefer tehdit değerlendirmeleri yapılması ve insansız hava aracı saldırıları sırasında mürettebatın belirlenen güvenli toplanma noktalarında kalması yönünde uyarıda bulundu.

Uluslararası Ulaştırma İşçileri Federasyonu Genel Sekreteri Stephen Cotton ise sivil denizcilerin hedef alınmasının kabul edilemez olduğunu belirterek, ticari gemilerin savaşın sonuçlarından korunması gerektiğini vurguladı.

Tanker piyasasında küresel hacim riski

Karadeniz’deki gelişmelerin etkisi bölgeyle sınırlı kalmayabilir.

BIMCO Baş Denizcilik Analisti Niels Rasmussen, Karadeniz’deki taşımacılık hacimlerinin son iki haftada görülen düşük seviyelerde devam etmesi halinde küresel ham petrol tanker taşımacılığı hacimlerinin yüzde 3 oranında gerileyebileceği değerlendirmesinde bulundu.

Bu ihtimal, zaten Ortadoğu’daki deniz ticareti rotalarında yaşanan sorunlarla karşı karşıya olan küresel enerji piyasası açısından yeni bir risk anlamına geliyor.

ABD-İran çatışması nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışında yaşanan aksaklıklar ve Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan limanları ile gemilerine yönelik saldırıları, Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı riskini artırmış durumda.

Karadeniz’deki gerilimin de aynı dönemde tırmanması, küresel emtia ticaretinde birbirinden bağımsız görünen ancak birbirini besleyen yeni darboğazlar yaratıyor.

Küresel emtia ticaretinde yeni risk

Birleşmiş Milletler yetkilisi Kayoko Gotoh da geçen hafta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi oturumunda yaptığı değerlendirmede, Karadeniz’deki gelişmelerin sonuçlarının küresel tarım piyasalarında görülmeye başladığına dikkat çekti.

Ortaya çıkan tablo, savaşların yalnızca çatışmanın yaşandığı bölgelerde değil, küresel ticaret zincirlerinde de maliyet yarattığını gösteriyor.

Karadeniz’de saldırıların artması; tahıl sevkiyatlarının yavaşlaması, petrol yüklemelerinin kesintiye uğraması, tanker maliyetlerinin yüzde 50’nin üzerinde yükselmesi ve savaş sigortası primlerinin iki katına çıkmasıyla birlikte küresel emtia piyasaları açısından yeni bir baskı alanı oluşturuyor.

Bölgedeki saldırıların önümüzdeki dönemde devam edip etmeyeceği, yalnızca Rusya ve Ukrayna’nın ihracat kapasitesi açısından değil, dünya genelinde tahıl, petrol ve deniz taşımacılığı maliyetleri açısından da belirleyici olacak.

The post Karadeniz navlunu fırladı appeared first on Haber Denizde.