Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) sözleşmeleri ve kodlarına ilişkin bazı değişiklikler 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

İMEAK Deniz Ticaret Odası da (DTO) bu değişiklileri toplu halde yayınladı.

Zorbalık, Taciz ve Cinsel Saldırının Önlenmesi ve Müdahale Edilmesi

Denizcilerin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları Kodu’nda (Seafarers’ Training, Certification and Watchkeeping Code-STCW Code) yapılan değişiklikler; denizcilik sektöründe taciz, zorbalık ve cinsel saldırı dahil olmak üzere şiddet ve tacizin önlenmesini ve bunlara müdahale edilmesini amaçlamaktadır.
Söz konusu değişiklikler, STCW Kodu’nun A-VI/1-4 tablosunda (kişisel güvenlik ve sosyal sorumluluklar konusunda asgari yeterlilik standardının belirlenmesi) yer almaktadır. Bu tabloya eklenen hükümler, denizciler için temel eğitim ve öğretimde yeni zorunlu asgari gereklilikleri ana hatlarıyla belirlemektedir.

Bu düzenlemeler, denizcilerin şiddet ve taciz, özellikle cinsel taciz, zorbalık ve cinsel saldırı konularında bilgi ve farkındalık kazanmalarını, ayrıca bu tür olayların nasıl önleneceği ve meydana geldiğinde nasıl müdahale edileceği konusunda eğitim almalarını sağlamayı amaçlamaktadır.

Geliştirilmiş Eğitim ve Sertifikasyon Yoluyla Balıkçı Gemisi Personelinin Emniyetinin Artırılması

Balıkçı Gemisi Personelinin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme, 1995 (International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Fishing Vessel Personnel-STCW-F) ile birlikte, yeni oluşturulan zorunlu Balıkçı Gemisi Personelinin Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları Kodu (Code on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Fishing Vessel Personnel-STCW-F Code) 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Bu değişiklikler, balıkçılık sektörünün gelişen ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sözleşmenin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi sonrasında kabul edilmiştir. Değişiklikler, standart yeterlilik seviyelerinin uyumlaştırılmasını sağlamış ve Sözleşme kapsamındaki balıkçı gemilerinde görev yapan personel için asgari yeterlilik düzeyi belirlemiştir. STCW-F Sözleşmesi’nin revize edilmiş eki, STCW-F Kodu’nun A Bölümünde yer alan zorunlu teknik standartların uygulanmasını sağlayan hukuki çerçeveyi oluşturmaktadır. Kılavuz niteliğindeki B Bölümü ise, Sözleşme hükümlerinin yeknesak biçimde uygulanmasını desteklemek amacıyla eğitim, öğretim, belgelendirme ve değerlendirme faaliyetlerine katılanlara rehberlik sağlamaktadır.

Konteyner Kaybının Zorunlu Bildirimi

Konteyner kayıplarının zorunlu bildirimine ilişkin Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (Convention for the Prevention of Pollution from Ships-MARPOL) ve Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (Safety of Life at Sea-SOLAS) Sözleşmelerine getirilen değişiklikler 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Denize düşen konteynerler, seyrüsefer güvenliği ve deniz güvenliği açısından ciddi bir tehlike oluşturmanın yanı sıra, deniz çevresine de zarar verebilmektedir.

MARPOL Sözleşmesi’nin I No.lu Protokolü’nün V. Maddesinde (Zararlı maddelerle ilgili olayların raporlanmasına ilişkin hükümler) yapılan değişiklikle yeni bir paragraf eklenmiştir. Bu paragraf, “Yük konteyner(ler)inin kaybolması durumunda, II. Madde (1)(b) uyarınca yapılması gereken bildirimin, SOLAS Sözleşmesi’nin V/31 ve V/32 kuralları hükümlerine uygun şekilde yapılması gerekir.” ifadesini içermektedir.
SOLAS Sözleşmesi’nin V. Bölümünde (Seyrüsefer Emniyeti) yapılan değişiklikler özellikle 31. Kuralı (Tehlike mesajları) kapsamaktadır. Buna göre, yük konteyner(ler)inin kaybına karışan her gemi kaptanının, olayın ayrıntılarını çevredeki gemilere, en yakın kıyı devletine ve ayrıca olayı IMO’ya raporlamakla yükümlü olan bayrak devletine bildirmesi gerekmektedir.

Ayrıca, değişiklikler 32. Kuralı da (Tehlike mesajlarında verilmesi gereken bilgiler) kapsamaktadır. Bu madde uyarınca, bildirilecek bilgiler arasında olayın konumu, kaybolan konteyner sayısı ve diğer ilgili ayrıntılar yer almaktadır.

Gemideki Kaldırma Donanımları ve Demir Elleçleme Vinçlerinin Emniyeti

Yeni SOLAS Kuralı II-1/3-13, gemideki kaldırma donanımları (lifting appliances) ve demir elleçleme vinçlerinin (anchor handling winches) uygulanması, tasarımı ve inşası, işletilmesi, denetlenmesi, test edilmesi ve bakımı ile ilgili gereklilikleri kapsamaktadır.

Yeni SOLAS kuralının uygulanmasını desteklemek üzere, iki ayrı rehber yayımlanmıştır:

• MSC.1/Circ.1662: Demir Elleçleme vinçlerine ilişkin rehber (Guidelines for Anchor Handling Winches)

• MSC.1/Circ.1663: Kaldırma donanımlarına ilişkin rehber (Guidelines for Lifting Appliances)

Bu rehberler, yeni gerekliliklerin uygulanmasında idarelere, gemi sahiplerine, klas kuruluşlarına ve ilgili teknik personele yönlendirici nitelikte kılavuzluk sağlamaktadır.

Akaryakıt Kullanan Gemilerin Emniyetinin Artırılması

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümü’nde yapılan değişiklikler, parlama noktası (flashpoint) gerekliliklerine (60°C) uymayan akaryakıtların tedarik edilmesinin önlenmesini amaçlamaktadır.

Bu değişiklikler, SOLAS Kuralı II-2/4’e (Tutuşma olasılığı-Probability of ignition) yeni tanımlar ve hükümler eklemektedir. Buna göre, akaryakıt bulunduracak gemilere, yakıt ikmali (bunkering) öncesinde, yakıt tedarikçisinin yetkili temsilcisi tarafından imzalanıp onaylanmış bir beyan verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu beyanda, tedarik edilen akaryakıtın SOLAS Kuralı II-2/4.2.1’e uygun olduğu ve parlama noktasının belirlenmesinde kullanılan test yönteminin belirtildiği doğrulanacaktır.

Kutup Sularında Faaliyet Gösteren SOLAS Kapsamı Dışındaki Gemiler İçin Emniyet Tedbirleri-Polar Kod ve SOLAS Polar Kod’da yapılan değişiklikler ile buna bağlı SOLAS değişiklikleri, seyrüsefer emniyeti ve sefer planlamasına ilişkin gerekliliklerin kapsamını genişletmektedir. Buna göre, kutup sularında faaliyet gösteren;

• 24 metre ve üzeri balıkçı gemileri,

• 300 groston ve üzeri, ticari faaliyette bulunmayan yatlar,

• 300 groston ve üzeri, 500 groston altındaki yük gemileri, artık Polar Kod kapsamındaki emniyet gerekliliklerine tabi olacaktır.

2011 ESP Kodu’nda Yapılan Değişiklikler

Dökme yük gemileri ve petrol tankerlerinin sörveyleri sırasında yürütülen genişletilmiş denetim programına (ESP Kodu) ilişkin yapılan yeni değişiklikler, gemi sacı kalınlık ölçümü yapan firmaların denetlenmesinde İdarelerin rolünü düzenlemektedir. Bu değişiklik kapsamında İdareler bahse konu firmaların düzenli ve profesyonel bir yapıda olup olmadığını tespit etmek amacıyla denetleme yapacaktır.

Yeni Konteyner ve Dökme Yük Gemilerindeki Elektronik İnklinometre (Eğim Ölçer)

SOLAS Kural V/19 ile ekini (Sertifikalar), 1978 SOLAS Protokolünü ve 1988 SOLAS Protokolünü kapsayan değişiklikler, 1 Ocak 2026 tarihinde veya sonrasında inşa edilen 3.000 groston ve üzeri konteyner gemileri ile dökme yük gemilerinin; geminin yalpalanmasını (roll motion) tespit etmek, görüntülemek ve kaydetmek amacıyla elektronik bir inklinometre veya eşdeğer bir sistemle donatılmalarını zorunlu kılmaktadır. Ancak, nadiren dökme yük taşıyan gemiler ile sadece güvertesinde konteyner taşıyan genel kargo gemileri bu zorunluluktan muaf tutulacaktır.

Yangın Söndürme – PFOS Yasağı

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümünde (İnşa-Yangından Korunma, Yangın Algılama ve Yangın Söndürme), ayrıca 1994 ve 2000 tarihli Yüksek Süratlı Teknelerin Emniyetine İlişkin Uluslararası Kodlarda (HSC Kod) yapılan değişikliklerle, perflorooktan sülfonik asit (perfluorooctane sulfonic acid-PFOS) içeren yangın söndürme maddelerinin kullanımı ve gemide bulundurulması yasaklanmıştır. Bu değişikliklerin amacı, yangınla mücadelede kullanılan zararlı kimyasallara maruz kalabilecek gemi personelini korumak ve çevreye zarar verebilecek yangın söndürme maddelerinin etkisini en aza indirmektir. Bahse konu yasak, 1 Ocak 2026 tarihinde veya sonrasında inşa edilen tüm gemiler ve yüksek süratli tekneler için geçerlidir. 1 Ocak 2026 tarihinden önce inşa edilmiş gemiler ise, bu tarihten sonra yapılacak ilk denetime kadar söz konusu yasakla uyumlu hale getirilmek zorundadır.

Araç, Özel Kategori ve Ro-Ro Mahallerinde Yangın Emniyeti

SOLAS Sözleşmesi’nin II-2. Bölümünde yapılan değişikliklerle, araç taşıma mahalleri, özel kategori mahalleri, ro-ro mahalleri ve araç taşımaya uygun güvertelerde yangın riskine karşı gemilerin yeterli şekilde korunmasını sağlamak amacıyla yeni gereklilikler getirilmiştir.

Bu gereklilikler;

• Sabit yangın algılama ve yangın alarm sistemi kurulması,

• Özel kategori mahallerinde etkin bir yangın devriye sisteminin bulunması,

• Araç, özel kategori ve ro-ro mahallerinde sürekli gözetim için etkin bir video izleme sistemi kurulmasını içermektedir.

Bu sistem, yangının hızlı şekilde tespit edilmesini sağlayacak ve kameralar, yükleme sonrası araç ve yüklerin üzerinden görebilecek şekilde konumlandırılacaktır. Buna paralel olarak, Yangın Emniyet Sistemleri Kodu’nda (Fire Safety Systems-FSS Code) yapılan ilgili değişiklikler, bu tür mahallerdeki yangın koruma sistemlerinin mühendislik tasarımı ve kurulumuna ilişkin teknik düzenlemeleri tamamlamaktadır.

Denizyoluyla Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod (IMDG)

Değişiklik 42-24’ü içeren gözden geçirilmiş ve güncellenmiş konsolide Denizyoluyla Taşınan Tehlikeli Yüklere İlişkin Uluslararası Kod (International Maritime Dangerous Code-IMDG Code) 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Bu gereklilikler, ambalajlı halde tehlikeli yük taşıyan tüm gemiler için geçerlidir.

Tahıl Kodu (Grain Code)

Dökme Haldeki Tahılların Emniyetli Taşınması Hakkında Uluslararası Kod’da (Grain Code) yapılan değişikliklerle, özel bölmeler (special compartments) için yeni bir yükleme koşulları sınıfı tanımlanmıştır.
Emniyetin Artırılmasına Yönelik IGF Kodu Değişiklikleri

Gazlar veya Diğer Düşük Parlama Noktalı Yakıtlar Kullanan Gemiler İçin Uluslararası Emniyet Kodu’nda (International Code of Safety for Ships Using Gases or Other Low flashpoint Fuels-IGF Code), Deniz Emniyeti Komitesi (Maritime Safety Committee-MSC) 108 toplantısında kabul edilen değişiklikler, emniyeti artırmak amacıyla çeşitli teknik konuları düzenlemektedir.

Bu konular arasında; pompa emiş kuyuları (pump suction wells), emniyet tahliye valfi çıkışları (safety relief valve discharge), yakıt hazırlama odaları (fuel preparation rooms), yapısal yangın koruması (structural fire protection), tehlikeli bölümlerin belirlenmesi (hazardous zones) yer almaktadır.

Kriyojenik Servis İçin Yüksek Manganezli Östenitik Çeliğin Uygulanması

Dökme Sıvılaştırılmış Gazları Taşıyan Gemilerin İnşa ve Ekipmanları Hakkında Uluslararası Kod (International Code of the Construction and Equipment of Ships Carrying Liquefied Gases in Bulk-IGC Code) ile IGF Kodu’nda yapılan ve MSC 106’da kabul edilen değişikliklerle, kriyojenik servisler için yüksek manganezli östenitik çelik kullanılmasına ilişkin standartlar belirlenmiştir.

Can Kurtarma Donanımları Kodu (LSA Code)

Can Kurtarma Donanımları Kodu’nda (Life-Saving Appliance Code-LSA Code) yapılan değişiklikler, 1 Ocak 2029 tarihinde veya sonrasında gemilere konulacak olan tamamen kapalı can filikaları (totally enclosed lifeboats) için havalandırma sistemlerine ilişkin yeni gereklilikler getirmektedir.

Elektronik Harita Gösterim ve Bilgi Sistemleri (ECDIS) Güncellemeleri

Elektronik Harita Gösterim ve Bilgi Sistemleri (Elenpatrctronic Chart Display and Information Systems-ECDIS) için revize edilen performans standartları, Uluslararası Hidrografi Örgütü’nün (International Hydrographic Organization-IHO) yeni ürün özelliklerinin (S-98, S-100 ve S-101) kademeli olarak uygulanmasını başlatmaktadır. MSC.530(106)/Rev.1 sayılı Kararı, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yeni kurulacak ECDIS sistemleri için gönüllülük esasıyla, 1 Ocak 2029 tarihinden itibaren ise tüm yeni kurulumlar için zorunlu olarak uygulanacaktır.

The post DTO, IMO’nun yeni kurallarını duyurdu appeared first on Haber Denizde.