Gemi Acenteleri Yönetmeliği yayınlandı

Gemi Acenteleri Yönetmeliği’nin özetidir. Geniş haber ve analizler gün kısa süre içinde yayınlanacak.

Gemi acenteleri ile acente personelinin faaliyet, yetkilendirme, eğitim, denetim, belge, mali yeterlilik ve geçiş süreçlerini düzenleyen Gemi Acenteleri Yönetmeliği 14 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Gemi Acenteleri Yönetmeliği’nin kapsamı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan Gemi Acenteleri Yönetmeliği, gemi acenteleri ile acente personelinin ulusal mevzuata ve uluslararası denizcilik kurallarına uygun faaliyet göstermesini amaçlıyor. Yönetmelik; gemi acentelerinin yeterlik şartlarını, hizmet esaslarını, izin belgelerinin düzenlenmesini, sicil kayıtlarının tutulmasını, denetim süreçlerini ve acente personeline verilecek eğitimleri kapsıyor.

Yönetmelik, Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş gemi acentesi olarak faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler ile acente sorumlusu ve gemi acente personelini kapsıyor.

Acente sınıfları

Yönetmelikle gemi acenteleri A, B ve C sınıfı olmak üzere üç sınıfa ayrıldı. A sınıfı acenteler, Türk Boğazları dahil yetkilendirildikleri bölgede tüm gemilere ve yatlara hizmet verebilecek. B sınıfı acenteler, Türk Boğazları dışında yetkilendirildikleri bölgede tüm gemilere ve Türk Boğazları dahil tüm yatlara hizmet verecek. C sınıfı acenteler ise Türk Boğazları dahil yetkilendirildikleri bölgede tüm yatlara acentelik hizmeti sunabilecek.

Yetki belgesi olmayan gerçek veya tüzel kişiler, donatan, kaptan, işletmeci ya da kiracı adına acentelik hizmeti veremeyecek. Yetki belgesi başvuruları Gemi Acenteliği Bilgi Sistemi üzerinden yapılacak ve uygun bulunanlara İdare tarafından belge düzenlenecek.

Yetki belgeleri

Acente yetki belgeleri belirlenen bölge sınırları içinde geçerli olacak ve beş yıl süreyle düzenlenecek. Süre sonunda acentelerin başvurusu üzerine Yönetmelik hükümlerine uygunluk kontrol edilerek belgeler yenilenecek. Yetki belgeleri devredilemeyecek ve sadece adına düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler tarafından kullanılabilecek.

Yönetmelikte acente yetki belgesi bölgeleri dört bölge halinde düzenlendi. Bu bölgeler; Karadeniz hattı, Marmara ve bağlantılı limanlar, Ege kıyıları ile Akdeniz-İskenderun hattı esas alınarak belirlendi.

Başvuru şartları ve gerekli belgeler

Yetki almak isteyen gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, belirli suçlardan mahkûmiyetinin bulunmaması, ticari işletme faaliyet konuları arasında gemi acenteliği ibaresinin yer alması ve Deniz Ticaret Odasına üye olması gerekiyor. Tüzel kişiler bakımından da şirket sözleşmesinde gemi acenteliği faaliyetinin yer alması ve Deniz Ticaret Odası üyeliği şartı aranıyor.

Merkez acente başvurularında Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği, güncel Deniz Ticaret Odası kayıt belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, etik ilkeler taahhütnamesi ile acente sorumlusu ve personele ilişkin belgeler istenecek. Şube başvurularında ise şubeye ait ticaret sicili kaydı, DTO kayıt belgesi, işyeri ruhsatı ve personele ilişkin belgeler sunulacak.

Acente sorumlusu ve personel şartları

A ve B sınıfı acentelerde acente sorumlusunun denizcilikle ilgili yükseköğretim programlarından mezun olup en az bir yıl mesleki deneyime sahip olması, sicile kayıtlı acente personeli olarak en az beş yıl çalışmış olması veya belirli ortaklık/sahiplik şartlarını taşıması gerekiyor. C sınıfı acenteler için ise denizcilikle ilgili en az ortaöğretim düzeyinde mezuniyet ve deneyim şartları düzenlendi.

Acente personeli olmak isteyen kişilerin belirlenen şartları taşıması, en az ortaöğretim veya dengi okul mezunu olması, eğitim alması ve sınavda başarılı olması gerekecek. Denizcilikle ilgili lisans veya ön lisans programlarından mezun olanlar eğitimden muaf tutulacak, ancak sınav şartı devam edecek.

İşyeri, sorumluluk ve yasaklar

Acentelik faaliyetlerinin yürütüleceği işyerlerinin fiziki olarak yeterli olması, ayrı bir ofis niteliği taşıması, arşiv sistemi, internet bağlantısı, elektronik posta ve KEP adresi gibi teknik imkânlara sahip olması gerekiyor. Konut veya sanal nitelikteki işyerlerinde acentelik faaliyeti yürütülemeyecek.

Acenteler; ulusal ve uluslararası denizcilik mevzuatına uymak, istenen bilgi ve belgeleri vermek, hizmet tarifelerine riayet etmek, değişiklikleri 30 gün içinde bildirmek, GABS kayıtlarını doğru ve zamanında yapmak, yetki belgesi yenilemesi için süresinden önce başvurmak ve gerekli mali yeterliliği korumakla yükümlü olacak.

Yönetmelik; gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam yapılmasını, rekabet kurallarını bozacak faaliyetleri, kullanıcı kodu ve şifrelerin başka acentelere kullandırılmasını, yetki belgesindeki unvan dışında işlem yapılmasını ve mevzuata aykırı işlemlere aracılık edilmesini yasaklıyor.

Eğitim, sınav ve denetim süreci

Gemi acenteliği eğitimleri; ilk başvuruda verilen belgelendirme eğitimi ile tanıtım belgesi sahipleri için yenileme eğitiminden oluşacak. Eğitim sonunda yapılacak sınavda başarılı olanlar için belge düzenlenebilecek. Tanıtım belgesi süresinin uzatılması için beşinci yılda yenileme eğitimine katılım gerekecek.

İdare ve liman başkanlıkları, acentelerin Yönetmelik hükümlerine uygun hareket edip etmediğini her zaman denetleyebilecek. Denetimlerde acenteler bilgi ve belge vermekten kaçınamayacak; aykırılık tespit edilmesi halinde idari yaptırım hükümleri uygulanacak.

Disiplin komisyonu ve idari yaptırımlar

Gemi Acenteleri Disiplin Komisyonu; acente ve personelin mesleki yetersizlik, disiplinsizlik, denizcilik örf ve adetlerine aykırı davranışlar ile Yönetmelikte belirtilen yasakların ihlali durumlarını değerlendirecek. Komisyon; uyarı, askıya alma ve belge iptali gibi yaptırımlar konusunda değerlendirme yapabilecek.

Yanlış veya yanıltıcı belgelerle yetki belgesi alınması, şartların sonradan kaybedilmesi, faaliyet durdurma süresinde acentelik yapılması, belge üzerinde tahrifat yapılması ve denetimlerin imkânsızlaştırılması gibi durumlarda yetki belgesi iptal edilebilecek. Acente personeli bakımından da şartların kaybedilmesi, yanıltıcı belgeyle tanıtım belgesi alınması, başka acente adına işlem yapılması veya belge tahrifatı halinde tanıtım belgesi iptal edilecek.

Belge ücretleri ve mali yeterlilik

Acente merkez veya şube yetki belgesi ücretleri A sınıfı için 300.000 TL, B sınıfı için 200.000 TL, C sınıfı için 150.000 TL olarak belirlendi. Acente personel tanıtım belgesi ücreti 5.000 TL olacak. Belge yenileme ücretleri ana belge ücretinin yüzde 50’si olarak uygulanacak.

Mali yeterlilik kapsamında A sınıfı acenteler için en az 5.000.000 TL, B sınıfı acenteler için en az 1.000.000 TL, C sınıfı acenteler için en az 500.000 TL sermaye şartı getirildi. Şube açılması halinde her şube için sınıfa göre ilave sermaye şartı uygulanacak.

Cezalar