Dünya Bankası ve S&P Global Market Intelligence tarafından yayımlanan 2025 Konteyner Limanı Performans Endeksi’nde (CPPI) Çin limanları bir kez daha zirveye damga vurdu. Listenin ilk sırasında Çin’in Fuzhou Limanı yer alırken, onu Dalian Limanı, Umman’ın Salalah Limanı, Mawan ve Chiwan limanları takip etti.

Bu yıl altıncı kez yayımlanan endeks, dünya genelindeki 400’den fazla limanın performansını gemilerin limanda geçirdiği süreyi esas alarak ölçüyor. AIS gemi takip verileri ve liman uğrak kayıtlarından yararlanılan çalışmada, gemilerin demirleme veya kılavuzluk noktasına varışından rıhtımdan ayrılışına kadar geçen süre analiz ediliyor. Sonuçlar, farklı büyüklükteki gemiler ve liman çağrıları dikkate alınarak karşılaştırılabilir hale getiriliyor.

Rapora göre Doğu Asya, küresel liman performansındaki üstünlüğünü sürdürdü. İlk 16 sırada yer alan limanların altısı Çin’de bulunuyor.

Raporda limanların artık yalnızca tedarik zincirlerinin bir göstergesi değil, aynı zamanda bu zincirlerin istikrarını şekillendiren önemli aktörler olduğu vurgulandı. Verimli çalışan limanların küresel ticaretteki şokları absorbe edebildiği, yoğunluk yaşayan limanların ise gecikmeleri tüm hat ağı boyunca yayabildiği ifade edildi.

Öte yandan son yıllarda yapısal darboğazlarını gidermeye yönelik yatırımlar yapan bazı limanlar dikkat çekici ilerlemeler kaydetti. 2020 yılına kıyasla en büyük performans artışını Güney Afrika’daki Port Elizabeth Limanı gösterdi. Bu limanı Bahreyn’deki Khalifa Bin Salman Limanı, Ekvador’daki Posorja Limanı, İsveç’teki Göteborg Limanı ve Pakistan’daki Muhammad Bin Qasim Limanı izledi. Vietnam’ın Haiphong Limanı, Çin’in Mawan Limanı ve Japonya’nın Kobe Limanı da önemli gelişme kaydeden limanlar arasında yer aldı.

2024-2025 dönemindeki yıllık performans değişimlerine bakıldığında ise Güney Afrika limanları öne çıktı. Durban Limanı en büyük iyileşmeyi gösterirken, Bahamalar’daki Freeport, Güney Afrika’daki Coega (Ngqura), Panama’daki Cristobal ve Meksika’daki Manzanillo limanları da dikkat çekici yükselişler sergiledi. Ayrıca Los Angeles, Jebel Ali, Charleston ve Vancouver limanlarında da önemli toparlanmalar görüldü.

Raporun bu yıl öne çıkardığı en önemli kavramlardan biri ise “ani yoğunluk” (burst congestion) oldu. Uzmanlar, bu tür yoğunlukların yük hacimlerindeki sürekli artıştan değil, geciken gemilerin aynı anda limanlara ulaşmasından kaynaklandığını belirtti.

Şiddetli hava koşulları, işçi grevleri ve jeopolitik krizler gibi faktörlerin gemilerin planlanan sıralarını bozduğu ifade edilen raporda, limanların düzenli gemi akışları yerine kısa sürede oluşan yoğun gemi kümeleriyle karşı karşıya kaldığı kaydedildi. Bu durumun rıhtımlar, konteyner sahaları ve kara tarafı lojistik ağları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu belirtildi.

Tarife güvenilirliğinin bozulmasıyla birlikte bu sorunun daha da belirgin hale geldiğine dikkat çekilen raporda, geciken gemilerin aynı anda limanlara ulaşmasının en verimli limanlarda bile kapasite sorunları yaratabildiği vurgulandı.

Yakın dönemde yaşanan jeopolitik gelişmeler de buna örnek gösterildi. Raporda, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimler ile daha önce Kızıldeniz’de yaşanan krizlerin, hat operatörlerini seferlerini yeniden düzenlemeye ve gemilerini farklı rotalara yönlendirmeye zorladığı belirtildi. Bunun sonucunda bazı limanlarda yoğunluk hızla artarken, sıkışıklığın bir limandan diğerine taşındığı ifade edildi.

Dünya Bankası Ulaştırma ve Lojistik Küresel Direktörü Bertrand De la Borde, limanların dış şoklardan yalnızca etkilenen yapılar olmadığını belirterek, “Limanlar bu şokların tedarik zincirlerinde nasıl yayıldığını da belirliyor. Kesintileri büyütebilir ya da kontrol altına alınmasına yardımcı olabilirler” dedi.

S&P Global Market Intelligence Liman İstihbaratı ve Analitik Birimi Başkanı Turloch Mooney ise bulguların limanların küresel tedarik zincirindeki kritik rolünü bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek, gelecekte yaşanabilecek kesintilere karşı daha yüksek verimlilik ve dayanıklılığın büyük önem taşıdığını söyledi.

Kaynak: splash247.com