ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği ortak saldırıların ardından petrol fiyatları bugün yüzde 9 oranında yükselerek varil başına 73 dolar seviyesine yaklaştı.

Bu artış, son sekiz ayın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin ve önemli miktarda doğalgazın geçtiği hayati bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kapatılma riski piyasalarda tedirginliğe yol açıyor.

Tahran yönetimi boğazın açık olduğunu belirtse de, nakliye şirketleri gemilerini farklı rotalara yönlendiriyor ve sigorta primleri keskin bir şekilde artıyor.

“OPEC+ üretimi artırma kararı yetersiz kaldı”

OPEC+, üç aylık aranın ardından pazar günü üretimi günlük 206 bin varil artırma kararı aldı. Ancak bu karar, daha önce değerlendirilen 411 bin ila 548 bin varillik artış beklentilerinin oldukça altında kaldı.

İktisatçı Michael Roberts, blog sayfasında kaleme aldığı makalede, bu durumun arzda yaşanan kısa vadeli kesintiler üzerinde olumlu bir etki yaratmasının beklenmediğini vurguladı. Ham petrol fiyatları artış gösterse de, pandemi sonrası enerji fiyatlarında görülen zirve noktalarına henüz ulaşmadığı gözlemleniyor.

“Enerji altyapısına doğrudan saldırı fiyatları üç haneye taşıyabilir”

Fiyatların varil başına 100 dolar ve üzerine çıkması için iki ana koşulun gerçekleşmesi gerektiğini belirten Roberts, bu durumu şu sözlerle açıkladı:

“İlk olarak, Hürmüz Boğazı’ndan geçen trafiğin önemli ve uzun süreli kesintiye uğraması gerekiyor; ikinci olarak ise füze ve insansız hava aracı saldırılarının petrol üretim tesislerini hedef alması şart”. Roberts, Orta Doğu’daki tesislerin, İran dahil olmak üzere, bugüne kadar titizlikle korunduğunu ve saldırılardan kaçınıldığını kaydetti.

Küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama ve yenilenebilir enerjiye geçiş süreci göz önüne alındığında, küresel petrol üretimi ve arzı, talebin üzerinde seyretmeye devam ediyor. Roberts, 2026 yılında küresel petrol stoklarının günlük 3,1 milyon varil artmasının beklendiğini ifade etti.

Çin, ABD yaptırımları endişesiyle stratejik stoklarını artırdığı için arz sıkıntılarını yönetebilecek durumda. Ancak, Avrupa, Japonya ve Kore gibi bölgelerin çatışmanın uzaması halinde çok daha zorlu bir süreçle karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

“İran’ın durumu Venezuela senaryosundan oldukça farklı”

Piyasadaki fiyat artışlarını dizginleyen unsurlardan biri de Venezuela petrolünün arz hattına girmesi olarak öne çıkıyor. ABD ticaret şirketlerine verilen ihracat lisanslarıyla, Venezuela’nın üretiminin yaptırım öncesi seviyelere dönmesi bekleniyor. Trump yönetiminin kısa süreli bir çatışmayla İran rejimini düşürmeyi veya yönetimi ABD şartlarını kabul etmeye zorlamayı hedeflediğini belirten Roberts, şu değerlendirmede bulundu:

“Ancak İran, Venezuela değil. ABD ve İsrail’in Orta Doğu’daki müdahalelerinin tarihi, uzun süreli bir kaos ihtimalini güçlendiriyor. İran içinde rejime karşı örgütlü bir muhalefet yok ve mevcut liderler misilleme yapmaya kararlı görünüyor.”

“Çatışma süresi enflasyonist baskıyı artırabilir”

Savaşın uzaması, uzun vadeli arz-talep dengesine rağmen petrol fiyatlarını yüksek tutabilir ve majör ekonomilerde enflasyonu tetikleyebilir.

ABD’de tüketici fiyat enflasyonunun, halihazırda Fed’in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde olduğunu belirten Roberts, “Çatışma sürerse enflasyon yüzde 4’e ulaşabilir. Yükselen enerji fiyatları aynı zamanda tüketim ve yatırım üzerinde bir vergi işlevi görür, bu da ekonomik büyümeyi düşürebilir” değerlendirmesini yaptı.

“Altın güvenli liman olarak değer kazanıyor”

ABD finans piyasaları genel olarak sakin kalmaya devam ederken, altın fiyatlarının yeni zirvelere ulaşması kriz dönemlerinde güvenli varlıklara olan yönelimi teyit ediyor.

Roberts, doların diğer para birimleri karşısında güçlenmesinin, doların hakimiyetinin sona ereceğine dair söylemlerin temelsiz olduğunu kanıtladığını belirtti.

Ayrıca, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik önleyici saldırısının, BRICS+ grubunun direncini de test eden bir gelişme olduğuna işaret etti.

Kaynak: harici.com.tr