Dünyanın en büyük amonyak ve azot üreticisi ve aynı zamanda en büyük gübre üreticilerinden birisi Yara International’ın CEO’su Svein Tore Holsether, fırlayan fiyatlar ve gübre kıtlığının “küresel bir açık artırmaya” yol açabileceği konusunda uyardı. Bu durumun, yüksek maliyetli tedariki karşılayamayacak olan en yoksul ülkeleri en sert şekilde vurması bekleniyor.

Afrika kıtasındaki ekim sezonları, kuzey ve orta bölgelerde mayıstan ekime, güneyde ise kasımdan marta kadar uzanıyor. Yeterli ürün verimi elde etmek için gübre kullanımı büyük önem taşıyor. Holsether, Afrika’nın büyük bir gıda üreticisi olma potansiyeline rağmen, bölge ülkelerinin hala “devasa gıda ithalatçıları” olduğunu belirtti.

Üretilen gıdalar için ülkeler; Suudi Arabistan, BAE ve Katar gibi Körfez tedarikçilerinden gelen diamonyum fosfat ve üre dahil olmak üzere işlenmiş gübrelere yoğun bir şekilde bağımlı durumda. Başlıca yükleme limanları arasında Jubail, Ras Laffan ve Sohar yer alıyor. Körfez ülkeleri, uluslararası üre ticaretinin %30-35’ini, amonyağın ise %20-30’unu karşılıyor.

Normal zamanlarda dünyadaki gübrenin yaklaşık %30’u Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Ancak kaynaklar, şu anda yaklaşık 300 dökme yük gemisinin Körfez sularında mahsur kaldığını ve bunların çoğunun Afrika ülkelerine giden gübrelerle yüklü olduğunu tahmin ediyor. Bu durum, özellikle işlenmiş gübre ve ham maddelerinin (özellikle üre) ana taşıyıcıları olan 20.000 – 65.000 dwt aralığındaki gemilerin (handy, handymax, supramax ve ultramax) sahipleri için ciddi bir endişe kaynağı oluşturuyor.

The Economist dergisi geçtiğimiz günlerde, Körfez’in küresel gübre endüstrisi için enerji sektöründen bile daha merkezi bir konumda olduğunu savundu. Kpler verilerine dayandırılan tahminlere göre, şu anda Boğaz’ın batısında bekletilen 1,9 milyon ton gübre, 2024 yılında bu su yolundan sevk edilen toplam gübre miktarının %12’sine denk geliyor.

Bu arada Yara, şubat sonunda başlayan savaştan bu yana arz kesintilerinin üre fiyatlarını %60-70 oranında artırdığını bildirdi. Holsether, gübreye atıfta bulunarak, “buna gücü yetmeyenler için oldukça dramatik sonuçlar” doğabileceği uyarısında bulundu. Sevk edilemeyen yüklerin depolanması ise bir diğer büyük sorunu teşkil ediyor.

Kaynak: seatrade-maritime.com