ABD Başkanı Donald Trump’ın gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine yardım etme planındaki ani geri adım, Suudi Arabistan’ın, operasyonun yürütülmesi için ABD ordusunun üslerini ve hava sahasını kullanma imkânını askıya almasının ardından geldi.

İki ABD’li yetkiliye göre, Trump’ın pazar öğleden sonra sosyal medyada “Özgürlük Projesi”ni duyurarak Körfez müttefiklerini şaşırttı ve Suudi Arabistan’daki liderleri kızdırdı.

NBC’de yer alan habere göre yetkililer, buna karşılık Suudi Arabistan’ın ABD’ye, Riyad’ın güneydoğusundaki Prens Sultan Hava Üssünden uçak uçurmasına veya Suudi hava sahasından geçmesine izin vermeyeceğini bildirdiğini söyledi.

İki ABD’li yetkili, Trump ile Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasındaki telefon görüşmesinin sorunu çözmediğini ve bunun, ABD ordusunun kritik hava sahasına erişimini yeniden sağlamak için başkanın “Özgürlük Projesi”ni askıya almasına neden olduğunu belirtti.

Diğer yakın Körfez müttefikleri de hazırlıksız yakalandı; başkan, operasyon başladıktan sonra Katar liderleriyle görüştü.

Suudi bir kaynak NBC’e, Trump ve veliaht prensin “düzenli olarak temas halinde olduklarını” söyledi.

Kaynak, Suudi yetkililerin ayrıca Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Merkez Komutanlığı ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile de temas halinde olduklarını ekledi.

Özgürlük Projesi’nin duyurulmasının Suudi liderleri hazırlıksız yakalayıp yakalamadığı sorulduğunda, Suudi kaynak, “Bu öncülün sorunu, olayların gerçek zamanlı olarak çok hızlı gelişmesidir” yanıtını verdi.

Kaynak, Suudi Arabistan’ın, savaşı sona erdirmek için İran ile ABD arasında bir anlaşma sağlanması amacıyla Pakistan’ın gösterdiği “diplomatik çabaları son derece desteklediğini” söyledi.

Beyaz Saray yetkilisi, bazı Körfez ülkesi liderlerinin gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine yardımcı olma yönündeki ABD girişiminin duyurusu karşısında hazırlıksız yakalandıkları sorulduğunda yaptığı açıklamada, “Bölgedeki müttefikler önceden bilgilendirildi” dedi.

Bir Orta Doğu diplomatı, ABD’nin Özgürlük Projesi’ni Trump’ın duyuruyu yapana kadar Ummanlılarla koordine etmediğini söyledi.

Diplomat, “ABD bir açıklama yaptı ve ardından bizimle koordinasyon kurdu. Biz üzülmedik ya da kızmadık” diye ekledi.

Bir ABD yetkilisi, operasyon durdurulduğunda ABD ordusunun boğazdan geçiş için Körfez’de bir dizi ek gemi hazırladığını söyledi.

ABD Merkez Komutanlığı daha önce, iki ABD bayraklı geminin Özgürlük Projesi kapsamında boğazı geçmeyi başardığını duyurmuştu.

Gönderisinde Trump, “savaşı çözüme kavuşturacak bir anlaşmanın nihai hale getirilip imzalanıp imzalanamayacağını görmek için” Özgürlük Projesi’nin kısa bir süreliğine askıya alınacağını söyledi.

ABD ordusu, Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssünde savaş uçakları, yakıt ikmal tankerleri ve hava savunma sistemleri bulunduruyor.

Suudiler, İran’daki savaşı desteklemek için ABD’nin buradan uçak uçurmasına izin verdi ve ayrıca komşu ülkelerdeki uçakların da buradan geçmesine izin verdi.

Bir ABD’li yetkili, “Coğrafi nedenlerden dolayı, sınırları boyunca hava sahasını kullanmak için bölgesel ortakların işbirliğine ihtiyaç duyulur” dedi.

Askeri uçaklar, Özgürlük Projesi sırasında gemileri korumak için hayati öneme sahipti ve esasen bir savunma şemsiyesi sağladı.

ABD ordusu, başka bir ülkenin topraklarını kullanma iznini, erişim, üs ve üst uçuş anlamına gelen ABO olarak adlandırıyor.

Savaş uçakları, yakıt ikmal tankerleri ve destek uçaklarının tümü, önemli bölgesel müttefiklerden uçuş izni almak zorunda.

Suudi Arabistan ve Ürdün, uçakların orada üs kurmasına izin verme açısından kritik öneme sahipken, Kuveyt üst uçuşlar, Umman ise hem üst uçuşlar hem de deniz lojistiği açısından kritik öneme sahip.

Trump, Özgürlük Projesi başladıktan sonra Katar emirini aradı ve bir Katarlı yetkili yaptığı açıklamada, ateşkes anlaşmasını ve “deniz güvenliği ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkilerini” görüştüklerini söyledi. Açıklamada, emirin gerginliğin azaltılmasının önemini vurguladığı belirtildi.

ABD ordusu, Körfez ve çevresinde varlığını sürdürüyor. Ordunun bölgedeki varlığı, savaşın başladığı 28 Şubat’taki durumdan daha geniş kapsamlı.

Bölgede iki uçak gemisi saldırı grubu bulunuyor ve Pentagon ek lojistik ve destek sağladı ve stokları yeniden ikmal etti.

Kaynak: Harici