Prof. Dr. Soner Esmer Konuşmasına5. Türkiye Denizcilik Zirvesi kapsamında bir konuşma gerçekleştirdi. Kabotaj Kanunu’nun 100. yılını kutlayarak başlayan Esmer, Türk limancılığının bugün ulaştığı seviyenin, Cumhuriyet’in ilk yıllarında atılan stratejik adımların sonucu olduğunu vurguladı.

Cumhuriyet’in ilk yıllarından küresel limancılığa

Cumhuriyet öncesinde, 1913-1914 yıllarında Türkiye limanlarında yaklaşık 36 milyon ton yük elleçlendiğini hatırlatan Esmer, bunun yaklaşık yarısının İstanbul Limanı’nda gerçekleştiğini belirtti. Bugün de Marmara Bölgesi’nin limancılıkta lider konumunu sürdürdüğünü ifade eden Esmer, sektörün son bir asırda büyük bir dönüşüm yaşadığını söyledi.

Limanlar Kanunu, Kabotaj Kanunu, Kıyı Kanunu ve liman yatırımlarına ilişkin düzenlemelerin sektörün gelişiminde kritik rol oynadığını belirten Esmer, özellikle 1990’lı yıllarla birlikte özel sektörün liman işletmeciliğinde önemli bir aktör haline geldiğini ifade etti. “Devlet işletmeciden düzenleyici role geçti”

Türkiye’nin liman özelleştirme modelinin dünyadaki klasik özelleştirme uygulamalarından farklı olduğuna dikkat çeken Esmer, kamu yararının korunmaya devam ettiği bir sistem uygulandığını belirterek şunları söyledi:

“Devlet artık doğrudan işletmeci olmaktan ziyade düzenleyici ve denetleyici konuma geçti. Bu model, kamu yararını korurken özel sektörün dinamizminden de faydalanılmasını sağladı.”

Türk limanları dünya ortalamasının üzerinde büyüdü

2000-2025 dönemini değerlendiren Esmer, Türkiye’nin liman performansının dünya ortalamasının oldukça üzerinde büyüdüğünü ortaya koydu.

Clarksons verilerine göre dünya deniz ticaretinde yük hacmi son 25 yılda yaklaşık iki katına çıkarken, Türkiye’nin liman yük hacminin yaklaşık üç kat büyüdüğünü belirten Esmer, Türkiye’nin büyüme hızının Avrupa’daki birçok ülkenin üzerinde olduğunu söyledi.

Avrupa karşılaştırmalarında Türkiye’nin yük hacmi bakımından yalnızca Hollanda’nın gerisinde yer aldığını ifade eden Esmer, mevcut büyüme hızının devam etmesi halinde Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda Avrupa’nın en büyük liman ülkelerinden biri olacağını dile getirdi.

Konteyner taşımacılığında güçlü yükseliş

Türkiye’nin konteyner elleçleme kapasitesinde de dikkat çekici bir büyüme yakaladığını belirten Esmer, son çeyrek yüzyılda konteyner hacminin dünya ortalamasının yaklaşık iki katı hızla arttığını söyledi.

Türkiye’nin yıllık konteyner hacminin 14 milyon TEU seviyesine ulaştığını belirten Esmer, özellikle transit konteyner taşımacılığındaki büyümenin sektörün uluslararası rekabet gücünü artırdığını vurguladı.

Doğu Akdeniz yükselişini sürdürüyor

Sunumunda bölgesel gelişmelere de yer veren Esmer, özellikle Doğu Akdeniz limanlarının son yıllarda dikkat çekici bir büyüme sergilediğini söyledi.

İskenderun, Mersin ve çevresindeki limanların Türkiye dış ticaretinde stratejik bir merkez haline geldiğini belirten Esmer, İskenderun Liman Başkanlığı bölgesinde son 25 yılda yaklaşık altı katlık yük artışı yaşandığını ifade etti.

Doğu Akdeniz’in önümüzdeki yüzyılın en önemli lojistik merkezlerinden biri olacağını vurgulayan Esmer, bölgenin hem üretim hem de transit taşımacılık açısından büyük potansiyele sahip olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin jeopolitik avantajı öne çıkıyor

Türkiye’nin yalnızca liman yatırımlarıyla değil, bulunduğu coğrafi konum sayesinde de küresel lojistikte önemli avantajlara sahip olduğunu belirten Esmer, ülkenin Asya-Avrupa deniz ticaret rotası ile Kuzey-Güney taşımacılık koridorlarının kesişim noktasında yer aldığını söyledi.

Bu konumun hem yerel yüklerin hem de transit yük hareketlerinin artmasını sağladığını ifade eden Esmer, özellikle son yıllarda transit taşımacılığın önemli ölçüde büyüdüğüne dikkat çekti.

Yeni yüzyılın gündemi: Jeopolitik, yeşil dönüşüm ve lojistik koridorları

Konuşmasının sonunda Türk limancılığının geleceğini şekillendirecek başlıca başlıkları sıralayan Esmer, yeni dönemde;

* jeopolitik gelişmeler,

* yeşil dönüşüm,

* Doğu Akdeniz’in yükselen rolü,

* lojistik bağlantısallık,

* Orta Koridor,

* Kalkınma Yolu Projesi,

* İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi,

* Hicaz Demiryolu bağlantıları gibi projelerin Türkiye açısından belirleyici olacağını ifade etti.

Konuşmasını Kabotaj Kanunu’nun taşıdığı tarihsel öneme vurgu yaparak tamamlayan Esmer, “1926’da ‘Kıyılar bizimdir’ anlayışıyla başlayan yolculuk, bugün Türkiye’nin küresel ticaretin önemli liman ülkelerinden biri haline gelmesiyle yeni bir aşamaya ulaştı. Limanlarımız; dış ticaretimizin, ulusal güvenliğimizin, jeostratejik gücümüzün ve Mavi Vatan vizyonumuzun en önemli unsurlarından biridir.” dedi.