Bakü’de düzenlenen SAFEPASSAGE FORUM 2026’da konuşan Dünya Denizcilik Üniversitesi (World Maritime University) Denizcilik İklim Araştırmaları Direktörü ve Yeşil Enerji Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Aykut I. Ölçer, uluslararası denizcilikte karbonsuzlaşma sürecinin geleceğini, IMO’nun yeni hedeflerini ve sektörün yeşil dönüşüm yol haritasını değerlendirdi.

Deniz mimarı ve makine mühendisi olan Prof. Dr. Ölçer, Dünya Denizcilik Üniversitesi’nin 43 yıldır gelişmekte olan ülkelerden gelen denizcilik profesyonellerini yetiştirerek sektörün geleceğine yön veren liderler kazandırdığını belirtti.

“Yeşil dönüşüm sadece karbon emisyonlarını azaltmak değildir”

Konuşmasının ilk bölümünde yeşil dönüşüm kavramına açıklık getiren Ölçer, denizcilikte çevresel dönüşümün yalnızca karbon emisyonlarını azaltmaktan ibaret olmadığını söyledi.

Balast sularından kaynaklanan çevresel etkiler, deniz kirliliği, su altı gürültüsü, kimyasal salımlar ve hava emisyonlarının da yeşil dönüşümün önemli bileşenleri olduğunu belirten Ölçer, bu alanların büyük bölümünün Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından düzenlendiğini ifade etti.

Su altı gürültüsüne ilişkin düzenlemelerin de önümüzdeki 5-7 yıl içinde zorunlu hale gelmesinin beklendiğini söyledi.

Uluslararası denizcilik küresel emisyonların yüzde 3’ünü oluşturuyor

Prof. Dr. Ölçer, bugün uluslararası deniz taşımacılığının küresel karbon emisyonlarının yaklaşık yüzde 3’ünden sorumlu olduğunu belirterek, bu oranın bugün düşük görünmesine rağmen gerekli adımlar atılmazsa gelecekte yüzde 10-20 seviyelerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

En yüksek sera gazı emisyonlarının ise tankerler, dökme yük gemileri ve konteyner gemilerinden kaynaklandığını belirten Ölçer, yeşil dönüşüm çalışmalarının öncelikle bu gemi tiplerinde yoğunlaşacağını ifade etti.

IMO’nun hedefi 2050’de net sıfır emisyon

Prof. Dr. Ölçer, denizcilikte sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik uluslararası çerçevenin MARPOL Ek VI kapsamında oluşturulduğunu belirterek, özellikle sera gazlarını kapsayan düzenlemelerin son yıllarda hızla geliştiğini söyledi.

IMO’nun 2023 yılında güncellediği sera gazı stratejisine göre;

– 2030 yılına kadar karbon yoğunluğunun yüzde 30 azaltılması,

– 2040 yılına kadar yüzde 80 azaltılması,

– 2050 yılına kadar ise net sıfır emisyona ulaşılması

hedefleniyor.

Kasım ayında gerçekleştirilecek IMO Deniz Çevresini Koruma Komitesi (MEPC) toplantısında ise emisyon sınırlarıyla birlikte karbon fiyatlandırmasını da içeren IMO Net Sıfır Çerçevesi düzenlemesinin görüşüleceğini belirten Ölçer, bunun uluslararası denizcilik açısından önemli bir dönüm noktası olacağını ifade etti.

Yakın geleceğin çözümü hibrit tahrik sistemleri

Uluslararası deniz taşımacılığında kısa vadede tamamen sıfır emisyonlu gemilere geçişin mümkün görünmediğini belirten Prof. Dr. Ölçer, sektörün önümüzdeki dönemde hibrit tahrik sistemlerine yöneleceğini söyledi.

Hibrit sistemlerde fosil yakıt kullanımının tamamen ortadan kalkmayacağını ancak elektrik, rüzgâr destekli tahrik sistemleri, LNG, yakıt hücreleri ve diğer temiz enerji teknolojileriyle destekleneceğini ifade eden Ölçer, dünya denizlerinde halen faaliyet gösteren 50 ila 70 bin ticaret gemisinin dönüşümünün uzun yıllar alacağını vurguladı.

Küçük ölçekli ve iç sularda çalışan gemilerde elektrifikasyonun daha hızlı ilerleyebileceğini belirten Ölçer, okyanus aşırı çalışan büyük ticaret gemilerinde ise geçiş sürecinin daha uzun olacağını söyledi.

Teknoloji tek başına yeterli olmayacak

Karbonsuzlaşmanın yalnızca yeni teknolojilerle sağlanamayacağını ifade eden Ölçer, başarılı bir dönüşüm için düzenleyici çerçeve, ekonomik mekanizmalar, inovasyon, kapasite geliştirme ve insan unsurunun birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Denizcilikte artık çok disiplinli değil, “transdisipliner” bir yaklaşımın gerekli olduğunu belirten Ölçer, sektörün tüm paydaşlarının ortak hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

“Zihniyet değişimi olmadan dönüşüm mümkün değil”

Konuşmasının sonunda yeşil dönüşümün yalnızca yeni gemiler veya yeni yakıtlarla gerçekleşmeyeceğini ifade eden Prof. Dr. Ölçer, en önemli değişimin insanların düşünce yapısında başlaması gerektiğini söyledi.

Denizcilikte tasarım anlayışından operasyonlara, enerji kullanımından ulaştırma tercihlerine kadar her alanda yeni bir bakış açısına ihtiyaç olduğunu belirten Ölçer, “Bu dönüşüm hepimizin birlikte yürüyeceği uzun bir yolculuktur. Başarının anahtarı teknoloji kadar uluslararası iş birliği, ortak sorumluluk anlayışı ve zihniyet değişimidir” değerlendirmesinde bulundu.

7DENİZ