Karadeniz’de son dönemde yaşanan jeopolitik gerilimler, uluslararası yaptırımlar ve askeri çatışmalar, ticari denizcilik sektörünü ve özellikle de “gölge filo” olarak adlandırılan yaptırım altındaki gemileri tarihin en kritik krizlerinden biriyle karşı karşıya bırakmış durumda.

Her iki ülkenin resmi açıklamaları ve basınında yer alan son bilgilere göre, şu an için Karadeniz’de SİHA ve SİDA saldırıya uğramış 300’den fazla sivil gemi çaresizce bekliyor.

Bunların içinde adı, armatörü belli olanların yanı sıra – esas tehlikeyi yaratan – AB, İngiltere ve ABD’nin, “Rus petrolünü taşıdıkları gerekçesiyle”, “gölge filo” ilan edilen gemiler yer alıyor. “Esas tehlikeyi yaratan” diyoruz, çünkü, yaptırım altındaki gemilerde, “sahip belirsizliği”, “sahte veya geçersiz sigorta ve klas” ile “sahte veya geçersiz bayrak” sıkça karşılaşılan sorunlar olarak kendini gösteriyor.

Şu an Karadeniz’deki 300 civarındaki gemiden aşağı yukarı 90’ının bu kapsama girdiği belirtiliyor. Bu gemilerin en az üçte biri de sahipleri tarafından terk edilmiş durumda. Kalanlarında ise denizciler hayata tutunmaya çalışıyorlar.

Yaptırım çemberi ve sigorta sorunları

Batılı ülkelerin gemilere yönelik, Rus petrolünü ve ticari akışını hedef alan ağır yaptırımları, Karadeniz’de faaliyet gösteren yaşlı ve çoğunlukla mülkiyet zinciri şeffaf olmayan “gölge tankerleri” üzerindeki baskıyı artırdı. Uluslararası sigorta ve klas kuruluşlarından mahrum kalan bu gemiler, limanlara kabul edilmeme, finansal bloke ve yasal haciz risklerinin yanı sıra şimdi de ağırlıklı olarak Ukrayna tarafından SİHA ve SİDA’larla hedef alınıyorlar.

Denizde bırakılan mürettebat

Koster Armatörleri ve İşletmecileri Derneği (KOSDER) Onusal Başkanı ve Trabzon Tersanesi Yönetim Kurulu Başkanı Kapt. Salih Zeki Çakır, vurulan gemilerin, olabildiğince tehlikeden uzaklaşmaya çabasının çoğunlukla Türkiye’nin karasularında sona erdiğini bildirdi.

Şu an Trabzon ve Samsun başta olmak üzere Karadeniz’in Türk tarafında, demir alanlarında 30 civarı, “gölge filo”ya ait gemi olduğu tahmin ediliyor.

Bu gemilerde kalan denizcilerin, maaş bir yana, günlük hayatlarını devam ettirebilecekleri gıda ve yakıta bile ulaşamadıklarına dikkat çeken Çakır, bu durumdaki gemilerin de çoğunluğunun ya hiç P&I sigortası olmadığını veya sahte sigortalarla yüzdüğünü, aynı zamanda bayrak sorunları yaşadıklarını bildirdi.

Çakır, “Bu da sorumluların bulunması ve gemilere müdahale edilerek durumun toparlanmasını imkansız hale getiriyor” dedi.

Seyir emniyeti tehlikede

Bu gemilerin; bakımsızlıktan, çatışma hasarlarından veya terk edilmekten dolayı Karadeniz sularında salındığını belirten Çakır, bu kontrolsüz gemilerin bölgedeki tüm ticari trafik için, adeta bir mayın gibi, büyük seyir riski yarattığının altını çizi.

>Özellikle yaptırımlı petrol ve kimyasal taşıyan, düzenli bakımları yapılmadığı için çürümeye yüz tutmuş tankerlerin olası bir fırtınada karaya oturması veya aldıkları yaralardan dolayı batmaları durumunda meydana gelecek yakıt sızıntısıyla beraber, Karadeniz ekosistemi için onarılması güç büyük bir çevre felaketi riski barındırdığını belirten Çakır, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) taraflara uluslararası hukuka ve seyrüsefer serbestisine riayet etme çağrısında bulunsa da, Karadeniz’deki yaptırım kıskacı ve güvenlik maliyetlerinin, bölgedeki riskli gemileri ve denizcileri her geçen gün daha çıkmaz bir yola sürüklediğine işaret etti.

Gıda güvenliği ve küresel tedarik zinciri krizleri

“Gölge filonun” yanı sıra, Karadeniz’deki liman altyapısına ve tahıl koridoruna yönelik karşılıklı baskıların, sadece bölge ülkelerini değil, Afrika ve Orta Doğu’ya uzanan küresel gıda zincirini de tehdit ettiğini belirten Çakır, “Liman kapasitelerinin büyük kısmının devre dışı kalması, lojistikte devasa darboğazlar yaratıyor. Türkiye, önümüzdeki kış kömür bulamazsa şaşırmamak gerek” dedi.

The post Karadeniz’in yeni mayını : sahipsiz gemiler appeared first on Haber Denizde.