Cell dergisinde yayınlanan bu keşif , olağanüstü bir olasılığı gündeme getiriyor. Mağara, Homo sapiens dışında bir insan akrabası tarafından yalnızca bir cinsiyete ayrılmış bilinen en eski mezarlık alanı olabilir .

Yaklaşık 335.000 ila 241.000 yıl önce yaşamış olan Homo naledi , 2013’teki keşfinden bu yana bilim insanlarını büyülemiştir. Bu soyu tükenmiş tür, maymunlara benzeyen ilkel özellikleri, modern insanlarla daha yakından ilişkili diğer özelliklerle birleştirmiştir.

Antik İnsan Fosillerinde Gizli Tuhaf Bir Gizem

Homo naledi ile ilgili en büyük bilmecelerden biri, mağaranın Dinaledi Odası’ndan çıkarılan yetişkin fosillerinin son derece benzer görünümüdür. On yıldan fazla bir süredir araştırmacılar, bu bireylerin neden normalde erkek ve dişiler arasındaki farklılıklarla ilişkilendirilen fiziksel çeşitliliğin bu kadar azını gösterdiğini açıklamaya çalışıyorlar.

Bu konuyu araştırmak için, York Üniversitesi, Kopenhag Üniversitesi ve 10’dan fazla diğer kurumun yer aldığı uluslararası bir araştırma ekibi, antik kalıntılarda korunmuş proteinlere yöneldi.

Bilim insanları, fosilleşmiş diş minesinden peptit olarak bilinen minik protein parçalarını elde etmek için hafif asit aşındırma tekniğini kullandılar. Bu yaklaşım, değerli fosillere verilen hasarı en aza indirerek örnek toplamalarına olanak sağladı. Toplamda, en az 20 farklı bireye ait 23 dişi incelediler.

Araştırmacılar özellikle erkek Y kromozomundaki bir gen tarafından üretilen bir protein olan Amelogenin-Y’yi aradılar. Şaşırtıcı bir şekilde, bu erkeğe özgü belirtecin hiçbir izine rastlamadılar.

Bulgularının güvenilir olduğunu doğrulamak için, York Üniversitesi kimya tesisindeki uzmanlar örneklerdeki amino asitleri inceledi. Analizleri, proteinlerin modern kaynaklardan kaynaklanan kirlenmenin sonucu değil, gerçekten eski olduğunu doğruladı.

Homo naledi’nin tamamen dişi bireylerden oluşan bir mezarlığı olabilir miydi ?

York Üniversitesi Kimya Bölümü’nden Dr. Marc Dickinson şunları söyledi: “Grupta erkek genetik belirteçlerinin bulunmaması gerçekten büyüleyici. Atalarımızın biyolojisine değil, aynı zamanda nasıl yaşadıklarına da bir pencere açmak inanılmaz derecede heyecan verici.”

“Bu bulgular, bugüne kadar doğrudan erişilmesi zor olan bir kültüre dair nadir bilgiler sunuyor. Antik protein analizindeki gelişmeler, antik homininleri çok daha zengin ve incelikli bir şekilde anlamanın kapısını aralıyor.”

Bu sonuçlar, Homo naledi bireylerinin nasıl yaşadıkları, topluluklarını nasıl organize ettikleri ve ölülerine nasıl davrandıkları hakkında önemli soruları gündeme getiriyor. Eğer Dinaledi Odası kasıtlı olarak sadece kadınlar için kullanıldıysa, bu durum bu eski insan akrabaları arasında şaşırtıcı derecede ayrıntılı sosyal geleneklere işaret edebilir.

Bu tür bir uygulama, bir zamanlar yalnızca Homo sapiens’e , yani modern insanlara özgü olduğuna inanılan sembolik gömme geleneklerini bile akla getirebilir .

Ancak araştırmacılar, tamamen kadınlardan oluşan bir mezarlık alanının, kanıtların tek olası yorumu olmadığını vurguluyor.

Bir diğer açıklama ise Homo naledi’nin genetiğiyle ilgilidir . Eğer popülasyon aşırı izolasyon içinde yaşamışsa, Amelogenin-Y üretiminden sorumlu gen mutasyona uğramış veya tamamen ortadan kaybolmuş olabilir.

Bu senaryoda, dişlerinde normalde cinsiyetlerini belirlemek için kullanılan protein bulunmasa bile, bazı bireylerin aslında erkek olma olasılığı da vardı.

Antik Diş Mine Kalıntıları İnsan Evrimine Yeni Bir Bakış Açısı Sunuyor

Bu kadar eski fosillerden protein elde edebilme yeteneği özellikle değerlidir çünkü diş minesinin biyolojik materyali olağanüstü uzun süreler boyunca koruyabilmesi söz konusudur.

Kopenhag Üniversitesi’ndeki doktora sonrası çalışmaları sırasında bu araştırmayı yürüten Palesa Madupe, dişlerin neden bu kadar önemli bir kanıt kaynağı olduğunu açıkladı.

“Kemik parçaları gibi diğer kalıntılarda bulunan proteinlerin aksine, diş minesindeki proteinler korunur çünkü insan vücudundaki en sert doku olan diş minesi, proteinleri milyonlarca yıl boyunca çevresel kirlenmeden korur.”

“Bu durum onları çok eski zamanlardan kalma genetik bilgilerin ideal taşıyıcıları haline getiriyor. Çalışmamız, Homo naledi’nin neden önemli bir varyasyona sahip olmadığına dair uzun süredir devam eden gizemi aydınlatmaya yardımcı oluyor; muhtemelen hepsi tek bir cinsiyete ait olabilirlerdi.”

Bu araştırma, soyu tükenmiş bir hominin türüne ait bireylerden oluşan ve antik protein analizi kullanılarak incelenen en büyük koleksiyonu temsil etmektedir.

Fosillerin tamamen dişilere mi ait olduğu yoksa sıra dışı genetik imzaya sahip erkekleri de içerip içermediği bilinmese de, bu keşif Homo naledi hakkında önemli yeni bir bakış açısı sunuyor . Ayrıca, eski dişlerde korunan proteinlerin, kemiklerin tek başına sağlayamayacağı ipuçlarını nasıl ortaya çıkarabileceğini de gösteriyor.

Araştırmacılar bu gizemi incelemeye devam ettikçe, bulgular eski insan türlerinin sosyal yaşamları ve olası defin gelenekleri hakkındaki anlayışımızı yeniden şekillendirebilir.