Son birkaç on yılda Kuzey Amerika diyetlerinde nitrat ve nitritlere maruz kalma oranı artmıştır. Bu bileşikler, pastırma ve salam gibi işlenmiş etlerde, ayrıca kirlilikten etkilenen toprak veya suda yetişen meyve ve sebzelerde bulunur. Nitratlar ve nitritler beyin ve kardiyovasküler sistemde önemli işlevlere katkıda bulunsa da, mideye ulaştıklarında potansiyel olarak zararlı reaksiyonlara da katılabilirler.

Nitrozasyon adı verilen bu reaksiyonlardan biri, araştırmacıların kanser gelişimine katkıda bulunabileceğinden şüphelendiği maddeler üretebilir. Bu kimyasalların oluşmasına neyin sebep olduğunu ve oluşumlarını neyin önleyebileceğini anlamak uzun süredir devam eden bir zorluk olmuştur.

C Vitamini Kanser Riskini Nasıl Değiştirebilir?

“Araştırmacılar en az 90’lardan beri kanser ile bu bileşikler arasındaki bağlantıyı inceliyorlar ve sonuçlar çelişkili,” diyor uygulamalı matematik alanında doktora sonrası araştırmacı ve çalışmanın ilk yazarı Dr. Gordon McNicol. “Çalışmamız, diyetle alınan C vitamininin bu tutarsızlıkları açıklamaya yardımcı olabileceğini gösteriyor.”

Bu olasılığı araştırmak için araştırmacılar, nitrat ve nitritlerin vücutta nasıl hareket ettiğini ve kimyasal değişimlere uğradığını simüle eden bir matematiksel model geliştirdiler. Model, tükürük bezleri, mide, ince bağırsak ve kanın sıvı kısmı olan plazma da dahil olmak üzere birbirine bağlı çeşitli sistemleri içeriyordu.

Yaptıkları simülasyonlar, nitrat ve nitritlerle birlikte tüketilen C vitamininin potansiyel olarak zararlı bileşiklerin oluşumunu engelleyebileceğini ortaya koydu. Bu durum, nitrat içeren gıdaların neden aynı riskleri taşımadığını açıklamaya yardımcı olabilir.

Örneğin, ıspanak gibi yapraklı sebzeler doğal olarak hem nitrat hem de C vitamini içerir. Modele göre, C vitamininin varlığı kanser riskiyle ilişkili kimyasal reaksiyonları sınırlayabilir ve bu da bazı beslenme araştırmalarının öne sürdüğü koruyucu etkileri açıklamaya yardımcı olabilir.

Yemeklerden sonra C vitamini almak faydalı olabilir mi?

Araştırmacılar ayrıca C vitamini takviyelerinin yemeklerden sonra alındığında benzer faydalar sağlayıp sağlamayacağını da incelediler.

Araştırma sonuçları, her öğünden sonra C vitamini almanın, kanser riskiyle ilişkili nitrozasyon ürünlerinin oluşumunu orta derecede azaltabileceğini göstermektedir. Bu etki, özellikle pastırma ve salam gibi işlenmiş etler de dahil olmak üzere nitrat ve nitrit içeren gıdaların tüketiminde önemli olabilir.

Ancak sonuçlar klinik denemelerden ziyade matematiksel simülasyonlardan elde edilmiştir. Model, C vitamininin potansiyel olarak zararlı kimyasalların üretimini azaltabileceğini öngörse de, bunun insanlarda kanser riskinde ölçülebilir bir azalmaya dönüşüp dönüşmediğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Gelecekteki Kanser Önleme Araştırmaları İçin Yeni İpuçları

Araştırmacılar, modellerinin bilim insanlarının beslenme, sindirim kimyası ve kanser riski arasındaki karmaşık ilişkiyi daha iyi anlamalarına yardımcı olabileceğine inanıyor. Ayrıca, beslenme tercihlerinin potansiyel olarak zararlı bileşiklerin oluşumunu nasıl etkilediğini inceleyen gelecekteki deneyler için de yol gösterici olabilir.

“Bu çalışma, nitrit maruziyeti, antioksidan alımı, öğün zamanlaması, mide rahatsızlıkları ve ağız mikrobiyomu aktivitesi de dahil olmak üzere bu potansiyel olarak zararlı kimyasal reaksiyonların temel etkileşimli etkenlerini belirleyerek, gelecekteki klinik ve laboratuvar çalışmaları için mekanistik bir yol haritası sunmaktadır,” dedi uygulamalı matematik profesörü ve Kanada 150 araştırmacı kürsüsü başkanı Dr. Anita Layton. “Bu model, araştırmacıların nitrozasyonun ne zaman ve kimlerde daha olası olduğunu belirleyerek daha hedefli deneyler ve müdahaleler tasarlamalarına yardımcı olabilir.”

C vitamini alımı, öğün zamanlaması, mide koşulları ve ağızdaki bakteriler gibi faktörlerin nasıl etkileşimde bulunduğunu belirleyerek, bu model araştırmacıların sindirim sırasında kanserle ilgili kimyasal reaksiyonları incelemek ve potansiyel olarak azaltmak için daha hassas stratejiler geliştirmelerine yardımcı olabilir.

“C vitamini nitrozasyon inhibitörü olarak: Beslenme düzenleri ve su kalitesi genelinde bir modelleme çalışması” başlıklı çalışma, Journal of Theoretical Biology dergisinde yayınlandı .