Forbes Türkiye’nin haberine göne, İran, Hürmüz Boğazı’ndan belirli yabancı gemilerin geçişine izin veriyor. Bu durum, küresel enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasını önlemeye yardımcı oluyor. Ancak İran’ın şimdilik hangi şartlarda nasıl izin verdiği bilinmiyor. Boğazdaki gemi trafiği, savaş öncesi seviyelerin oldukça altında seyrediyor. Körfez’de 25 petrol tankeri de dahil olmak üzere yaklaşık bin 100 gemi mahsur kalmış durumda.

İran, Hürmüz Boğazı’ndan seçili gemilerin geçişine izin veriyor. Bu da küresel enerji fiyatlarını baskı altında tutmaya yardımcı olan küçük bir petrol ve gaz akışını serbest bırakıyor. Wall Street Journal’ın haberine göre Pakistan bayrağı taşıyan bir ham petrol tankeri olan Karachi, konumunu yayınlayarak pazar günü boğazdan geçti. Gemi takip platformu MarineTraffic’e göre bunu yapan ilk İran dışı gemi oldu.

Orta büyüklükte olan ve Abu Dabi ham petrolü taşıyan gemi, Basra Körfezi’nde açık deniz petrol ve gaz işleme ile ihracatının önemli merkezlerinden biri olan Das Adası’ndan hareket etti. Denizcilik analistlerine göre Karachi’nin geçişi, İran’ın müzakere edilmiş güvenli seferler kapsamında bazı İran dışı petrol yüklerine geçiş izni verdiğinin bir göstergesi.

İran’dan geçiş izni

United Against Nuclear Iran’da kıdemli araştırma analisti olan Jemima Shelley, “Uluslararası sular yerine İran sularından geçti. Bu da İran yönetiminden geçiş izni almış olabileceğini gösteriyor. Bu önümüzdeki dönemde dikkat edilmesi gereken bir model” dedi. Shelley, şu ana kadar geçen gemilerin çoğunun ağırlıklı olarak İran’ın “karanlık filosu” olduğunu söyledi. Ancak rejimin artık diğer tankerlerin geçişine izin vermeye başladığı görülüyor. Yine de hangi gemilerin geçiş izni alabileceği henüz net değil.

Basra Körfezi’nden Hindistan ve Çin’e giden petrol miktarı arttıkça, ABD ve diğer üreticilerden gelen variller için rekabet azalıyor. Bunun da petrol fiyatlarını düşürmesi bekleniyor.  Hafta sonu boyunca, Hindistanlı bakanlar, sevkiyatlar hakkında Tahran ile yapılan görüşmelerin ardından sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyan iki tankerin boğazdan geçmesini memnuniyetle karşıladı. Tankerlerden biri olan Shivalik, MarineTraffic verilerine göre pazartesi günü Hindistan’ın Gujarat eyaletindeki Mundra Limanı’na ulaştı.

İki Hint LPG tankerinin güvenli geçişi, geçen hafta Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasındaki telefon görüşmesinin ardından ve Hindistan’ın İran tarafından düzenlenen charter uçuşuyla 140’tan fazla İran vatandaşının ülkesine dönmesine yardımcı olmasından sonra gerçekleşti.

Kpler adlı gemi takip firmasına göre savaşın ikinci gününden pazar gününe kadar 17 petrol yüklü tanker boğazdan geçti. Bunların yedisi İran bayrağı taşıyordu ve Tahran’ın ham petrolünü taşıdıklarını düşündürüyor. Nereye gittikleri net değil ancak Çin İran’ın yaptırımlara tabi petrolünün çoğunu satın alıyor. Hong Kong merkezli Associated Maritime tarafından yönetilen bu 17 tankerden yalnızca biri Avrupa’ya doğru ilerliyor. Denizcilik analistlerine göre varış noktalarını “China owner” (Çin sahipli)  veya “All China crew” (Çinli mürettebat) gibi Çin bağlantılı ifadelerle yayınlayan bazı gemilerin geçişine izin verildi.

Trump’ın eşlik koalisyonu planı

ABD Başkanı Donald Trump, boğazın açılması için deniz kuvvetleri eşliği sözü verdi. Trump, yönetimin gemilere eşlik edecek bir koalisyonu bu hafta duyurmayı planladığını söyledi. Ancak Avustralya ve Japonya gibi ülkeler, boğaza savaş gemisi göndermeyi planlamadıklarını belirtti. Avrupalı denizcilik yöneticileri, ABD veya İsrail ile bağı olmayan ve savaşta taraf seçmemiş ülkelere doğru giden gemilerin müzakere edilmiş geçişinin, Orta Doğu fosil yakıtlarının bir kısmının dünya pazarlarına ulaşmasını sağlamanın olası bir yolu olduğunu söyledi. Hürmüz’den geçen trafik hala savaş öncesi seviyelerin oldukça altında. Gemi brokerliği şirketi Clarksons’ın araştırma başkanı Stephen Gordon’a göre geçen hafta boğazdan günde ortalama beş gemi geçti. Savaş öncesinde bu sayı 125’ti. Hafta sonunda üç petrol tankeri geçiş yaptı; normalde iki günlük bir sürede bu sayı 40 civarında olurdu.

Gordon’a göre Körfez’de 250’si petrol tankeri olmak üzere yaklaşık 1.100 gemi beklemede. Çoğu geminin geri tutulmasının nedeni ölümcül tehlike algısı. S&P Global Market Intelligence’a göre bu ay şimdiye kadar Orta Doğu Körfezi’nde ticari gemilere yönelik iki düzineden fazla saldırı gerçekleşti ve bunların çoğu dökme yük veya konteyner gemilerinden ziyade tankerleri hedef aldı.

S&P Global Market Intelligence Orta Doğu Ülke Riskleri Başkanı Jack Kennedy, “Gemiler için risk algısı şu anda çok yüksek” dedi. ABD ve müttefiklerinin olası eskort desteğine rağmen, bu korumanın boğazdan geçmeyi bekleyen yüzlerce ticari geminin tamamına eşlik etmek için yeterli olması pek olası değil.  Denizcilik istihbarat firması Pole Star Global’de veri ve analitikten sorumlu başkan Saleem Khan, su yolu güvenli hale geldikten sonra bile bu birikimin eritilmesinin haftalar sürebileceğini söyledi.

Denizcilik analistlerine göre gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçip geçemeyecekleri konusunda rehberlik almak için daha resmi bir sistem kurulup kurulmayacağını söylemek için henüz erken. Ancak Yemen’de İran destekli Husilerin geçen yıl Kızıldeniz geçişini nasıl yönettiği bir emsal oluşturabilir. 2023’ün sonlarında Husiler Kızıldeniz’de gemileri hedef almaya başladı ve seçili gemilerin geçişine izin veren bir başvuru sistemi kurdu. Bir mürettebat üyesi ve denizcilik analistlerine göre gemiler geçişten birkaç gün önce Husilere e-posta göndererek izin talep ediyordu.

The post Hangi gemiler Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor appeared first on Haber Denizde.