Deniz yoluyla taşınan tehlikeli ve zararlı maddelerle ilgili kazalar için uzun zamandır beklenen uluslararası tazminat rejimi, 29 Kasım 2027’de yürürlüğe girecek.

IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, “Bu anlaşma, gemilerle ilgili tehlikeli yük olaylarından etkilenenlerin adil ve zamanında tazminata erişebilmelerini sağlarken, sektör ve hükümetler için de hukuki kesinlik sağlayacaktır” dedi ve HNS Protokolü’nün denizcilik için uluslararası sorumluluk ve tazminat rejimindeki önemli bir boşluğu doldurduğunu sözlerine ekledi.

2010 HNS Sözleşmesi, zarar görenlerin kapsamlı ve uluslararası bir sorumluluk ve tazminat rejimine erişimini sağlamak için gereken son parçadır.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), artan miktarda kimyasal madde ve alternatif yakıtın deniz yoluyla taşınmasıyla birlikte 2010 Tehlikeli Maddeler Sözleşmesi’nin, denizciliğin küresel sorumluluk ve tazminat rejimi için bir dönüm noktası olduğunu belirtti.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gereken koşullar 29 Mayıs 2026’da yerine getirildi ve böylece 2010 Tehlikeli ve Nörolojik Maddeler Sözleşmesi’nin (2010 Protokolü ile değiştirilen 1996 Sözleşmesi) 18 ay sonra, 29 Kasım 2027’de yürürlüğe girmesinin önü açıldı.

29 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla HNS Sözleşmesi’ne taraf olan 12 ülke şunlardır: Belçika, Kanada, Danimarka, Estonya, Fransa, Almanya, Hollanda Krallığı, Norveç, Slovakya, Güney Afrika, İsveç ve Türkiye.

Sözleşme, kimyasallar, yağlar, asitler, gübreler, alkoller, LNG ve LPG dahil olmak üzere deniz yoluyla taşınan 2.000’den fazla tehlikeli maddeyle ilgili olaylardan kaynaklanan can kaybı, kişisel yaralanma, mal hasarı, ekonomik kayıp, temizleme maliyetleri ve çevresel hasarı kapsamaktadır.

Bu düzenleme kapsamında, gemi sahipleri hasardan dolayı kesin sorumluluğa tabidir ve devlet onaylı sigorta veya diğer mali güvenceleri bulundurmak zorundadırlar. Ayrıca, sözleşmeye taraf devletlerdeki tehlikeli madde yüklü kargo alıcılarının katkılarıyla finanse edilen Tehlikeli Maddeler Fonu aracılığıyla ek tazminat da sağlanmaktadır.

Tahminlere göre yaklaşık 65.000 geminin HNS sigorta sertifikasına veya diğer finansal güvencelere ihtiyacı olacak.

Sözleşme kapsamında sağlanabilecek toplam tazminat, olay başına Uluslararası Para Fonu’nun 250 milyon Özel Çekme Hakkı (SDR) (mevcut döviz kurlarıyla yaklaşık 360 milyon ABD doları) ile sınırlandırılmıştır.

Gemi sahipleri, tehlikeli madde olayından kaynaklanan maliyetlerden dolayı Sözleşme kapsamında belirlenen azami sınıra kadar kesin olarak sorumludurlar.