NASA uydu görüntüleri Antarktika’nın buzdan kafatasını ortaya çıkardı.

NASA uydu görüntüleri, adayı Antarktika sonbaharının başlangıcında ve ilkbaharında gösteriyor . Görüntüler, Landsat 9 üzerindeki OLI (Operational Land Imager) cihazı tarafından sırasıyla 22 Mart 2025 ve 10 Ekim 2026 tarihlerinde çekildi. (Mart 2026’da ada bulutlar tarafından gizlenmişti.)

Kafatasının kendine özgü görünümünü oluşturan çeşitli doğal özellikler vardır. Çevredeki buzun üzerinde yükselen kayalık bir zirve olan nunatak, boş bir göz yuvasına benzer. Buzulun kenarında kalan malzeme sırtı olan lateral moren, ağzı çevreler. Bu arada, Bahía del Diablo (Şeytan Körfezi) Buzulu, kafatasının alt çenesine benzeyen bir yapı oluşturur.

İki uydu görüntüsü, kar örtüsünde de çarpıcı bir farkı ortaya koyuyor. Mart 2025’te, bölgenin en yağışlı ayı olan Mart ayında, buzlu arazi karla kaplıydı. Ancak Ekim 2026’ya gelindiğinde, adanın geniş bölümlerinde kar kalmamış, daha koyu renkli buzul buzları ortaya çıkmıştı.

Nichols Koleji’nden buzulbilimci Mauri Pelto, 2026 kışında, özellikle Haziran ayında, alışılmadık derecede sıcak koşulların, Ekim ayında gözlemlenen alışılmadık derecede geniş buz yüzeylerine katkıda bulunduğunu açıkladı . Pelto’ya göre, Vega Adası ve komşu adalardaki açıkta kalan yüzeyler, kış boyunca nispeten az miktarda taze kar biriktiğini gösteriyor. Bu karın bir kısmı da süblimasyon yoluyla (buzun doğrudan su buharına dönüşmesi) ve karı savuran güçlü rüzgarlar nedeniyle kayboldu.

“Kış mevsimi bu buzullar için hiç de kolay geçmedi.”

Açıkta kalan buz kütleleri buzulların erimesini neden hızlandırabilir?

Antarktika’nın daha sıcak aylara girmesiyle birlikte kar eksikliğinin önemli sonuçları olabilir. Yeni yağan kar, üzerine ulaşan güneş ışığının büyük bir kısmını yansıtırken, daha koyu renkli, açıkta kalan buz daha fazla güneş enerjisi emer. Gün ışığı arttıkça ve sıcaklıklar yükseldikçe, bu daha koyu yüzeylerin daha hızlı ısınması ve potansiyel olarak buzulların erimesini hızlandırması muhtemeldir.

Az miktarda yeni kar yağışı bile, açıkta kalan buzu örterek bu süreci geçici olarak yavaşlatabilir.

Pelto, “Bahar fırtınasından kalan ince bir kar örtüsü bile kısa vadede faydalı olur” dedi.

Erimeye devam edilmesi, adanın rahatsız edici görünümünü de kademeli olarak değiştirebilir. Vega Adası’na kafatası şeklini veren aynı buz ve kaya oluşumları, buzulların çekilmesiyle birlikte değişikliklere karşı savunmasız hale gelir.

“Kar ve buz altında kaldığında kafatası korunur. Ancak eriyen suya maruz kaldığında aşınır, bu da çene yapısının değişmesine ve göz yuvasının genişlemesine yol açar.”

Vega Adası’nda On Yıllardır Süregelen Buzul Kaybı

Bilim insanları Vega Adası’ndaki buzulları on yıllardır inceliyor ve uydu gözlemleri, buzulların durumunu belgelemekte önemli bir rol oynadı.

Adanın buz örtüsünü incelemek için erken dönem Landsat uydu verileri, hava fotoğrafları ve topografik haritalar kullanan 1982 tarihli bir çalışmada, en eski detaylı araştırmalardan biri ortaya çıktı . Araştırmacılar, buzun üzerinde uzanan kayalık uçurumlar ve buz örtülerinden dışarı doğru akan buzullar ile birlikte dört buz örtüsü tespit ettiler. Toplamda, Vega Adası genelinde 29 buzul belgelediler.

Bunlardan biri olan Şeytan Körfezi Buzulu, 1998-1999 Antarktika yazından beri ayrıntılı olarak izlenmektedir . Bu süre zarfında toplanan ölçümler , buzulun kütlesinde genel bir azalma olduğunu göstermektedir .

Değişiklikler sadece Devil’s Bay Buzulu ile sınırlı değil. Son on yıllara yayılan uydu gözlemleri, Vega Adası’ndaki diğer buzulların da buz kaybettiğini ve alttaki ana kayanın giderek daha fazla açığa çıktığını gösteriyor.

Vega Adası’nın Olağanüstü Antarktika Hayatta Kalma Öyküsü

Uyduların buzlarını izlemeye başlamasından çok önce, Vega Adası, Antarktika’nın ilk dönem keşiflerinin dramatik öykülerinden birinde beklenmedik bir rol oynamıştı.

1901-1903 yılları arasındaki İsveç Antarktika Seferi, Doğu Antarktika Yarımadası ve çevresindeki bölgelerin coğrafyasını, jeolojisini, iklimini ve vahşi yaşamını araştırmak amacıyla bölgeye gitti. Bilimsel bir misyon olarak başlayan bu yolculuk, hayatta kalmak için umutsuz bir mücadeleye dönüştü.

Sefer sırasında kaşifler üç gruba ayrıldı ve her grup Antarktika kışını farklı bir yerde geçirmek zorunda kaldı. Buz kütlelerinin gemilerini yok etmesiyle durumları daha da tehlikeli hale geldi ve dünyanın en acımasız ortamlarından birinde mahsur kaldılar.

Yaşanan tüm zorluklara rağmen, Vega Adası sonunda bir umut anına sahne oldu. 1903 baharında, ayrılan gruplardan ikisi, daha sonra Cape Well-met olarak adlandırılan ve günümüzde adanın devasa kafatasının “alın” kısmına benzeyen bir yerde yeniden bir araya geldi.

Kısa bir süre sonra Arjantinli bir keşif ekibi geldi ve hayatta kalanları kurtararak onların olağanüstü Antarktika macerasına son verdi.

Bugün Vega Adası, çarpıcı doğal oluşumların, dikkat çekici bir keşif tarihinin ve değişen iklimin etkilerinin bir araya geldiği bir yer olmaya devam ediyor. Hayaletimsi kafatası Antarktika’nın en sıra dışı manzaralarından biri olabilir, ancak onu şekillendiren buzun kademeli dönüşümü daha da önemli bir hikaye anlatıyor.

NASA Dünya Gözlemevi görüntüleri, ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’ndan alınan Landsat verileri kullanılarak Lauren Dauphin tarafından oluşturulmuştur.