iScience dergisinde yayınlanan bir çalışmada , Florida Uluslararası Üniversitesi (FIU) araştırmacıları, dünyanın en tehlikeli üç sivrisinek türünün 119 gönüllü insana nasıl tepki verdiğini test etti. Şaşırtıcı bir şekilde, hiçbir katılımcı üç türün de ilgisini çekmedi. Bunun yerine, her tür farklı bir insan grubunu tercih etti; bu durum büyük ölçüde bireysel vücut kimyalarına ve doğal cilt kokularına bağlıydı.

Bu keşif, bilim insanlarının sivrisinek kaynaklı hastalıkların önlenmesine yaklaşımını değiştirebilir. Farklı sivrisinek türleri insan derisinden gelen farklı kimyasal sinyallere farklı tepkiler verdiğinden, araştırmacılar sonunda daha hedefli koruma sağlayan yeni nesil, türe özgü kovucular geliştirebilirler.

Miami’nin devlet üniversitesi FIU’da araştırma ekibine liderlik eden ve Biyomoleküler Bilimler Enstitüsü’nü yöneten nörogenetikçi Matthew DeGennaro, “İnsan kokusunun sivrisinekleri çeken veya uzaklaştıran bileşenlerini izole etmek, vektör kaynaklı hastalıklarla mücadele için yeni stratejilere yol açabilir” dedi.

Farklı sivrisinek türleri farklı insanları tercih eder.

Araştırmacılar, sarı humma, dang humması, Zika, Batı Nil ve diğer hastalıklar da dahil olmak üzere ciddi hastalıkların yayılmasından sorumlu üç türü inceledi. Bunlar Aedes aegypti , Aedes albopictus (Asya kaplan sivrisineği) ve Culex quinquefasciatus (güney ev sivrisineği) idi.

Doktora öğrencisi Kaylee Marrero liderliğindeki araştırma, birkaç sivrisinek türünün aynı insan katılımcılara nasıl tepki verdiğini doğrudan karşılaştıran ilk çalışma oldu. Bulgular, her türün kimi ısıracağını seçerken kullandığı kimyasal ve mikrobiyal sinyallerde beklenmedik farklılıklar ortaya koydu.

Marrero, “Çalışmaya başladığımızda türlerin farklı insanları tercih edeceğini beklemiyorduk,” dedi. “Her türün, ipucu olarak kullandığı kendine özgü bir mikrobiyal imzaya sahip olması benim için çok şaşırtıcıydı.”

Her sivrisinek türü kendine özgü tercihler gösterdi:

• Aedes aegypti: Bu tür, parfüm kullanmayan ve ciltlerinde belirli uçucu kimyasal bileşiklerin seviyesi düşük olan kişileri tercih ediyordu. Genellikle gündüzleri ısırır ve kadınlara göre erkekleri biraz daha fazla tercih ettiği gözlemlenmiştir.
• Aedes albopictus: Asya kaplan sivrisineği olarak da bilinen bu gündüz beslenen sivrisinek, özellikle derisinden daha yüksek düzeyde keton ve doğal olarak oluşan bitki benzeri uçucu bileşikler salgılayan insanlara ilgi duyuyordu.
• Culex quinquefasciatus: Diğer iki türden farklı olarak, güney ev sivrisineği karanlık çöktükten sonra beslenir ve özellikle insan derisinde doğal olarak bulunan bakteri, mantar ve diğer mikroorganizma topluluğu olan deri mikrobiyomuna karşı hassas görünmektedir. Bazı bakteri aileleri insanları daha çekici hale getirirken, diğerleri sivrisineklerin ısırmasını engelliyor gibi görünmektedir.

Sivrisinekleri Çekmenin Arkasındaki Gizli Kimya

İnsan vücut kokusu göründüğünden çok daha karmaşıktır. Cildimiz, bilim insanlarının henüz tam olarak tanımlayamadığı veya anlayamadığı 1000’den fazla uçucu organik bileşiğin karışımını salgılar.

Araştırmacılar, üç sivrisinek türünün belirli bireylere yönelik ortak bir tercih göstermediğini buldu. Bunun yerine, her biri sürekli olarak kendi gönüllü alt grubunu tercih etti; bu da farklı türlerin insan kokusunu algılama ve yorumlama konusunda farklı yöntemler geliştirdiğini düşündürmektedir.

Belirli kişilerin neden daha çekici olduğunu araştırmak için ekip, katılımcıların vücut kokuları ve cilt mikrobiyomlarının yanı sıra sivrisinek tercihi testlerinden de örnekler topladı. Daha sonra hangi kimyasal bileşiklerin ve mikroorganizmaların mevcut olduğunu incelediler ve bunların göreceli bolluğunu ölçtüler.

Sonuçlar, sivrisineklerin tercihleri ​​ile insanların ciltlerinin kimyasal ve mikrobiyal yapısındaki farklılıklar arasında güçlü bağlantılar olduğunu gösterdi.

“Bu durum, cilt bakterileri ve kokularındaki farklılıklarla çok iyi örtüşüyor,” dedi DeGennaro. “Artık anlıyorum ki, cilt mikrobiyomlarımız insan koku imzamızı belirliyor. Her tür, bu imzayı çözmenin kendi yolunu bulmuş.”

Bu keşif daha iyi sivrisinek kovucularının geliştirilmesine yol açabilir mi?

Bir sivrisinek türünün bir kişiyi neden çekici bulduğunu, diğerinin ise bulmadığını anlamak, tehlikeli enfeksiyonları önlemek için yeni olanaklar açabilir.

FIU araştırmacıları, farklı sivrisinek türlerini çeken veya uzaklaştıran belirli kimyasal bileşikleri ve deri bakterilerini belirleyerek, daha hassas hedefli kovucular için bilimsel bir temel oluşturmaya yardımcı oluyorlar.

Bulgular ayrıca, toplulukların bölgelerinde hastalık yaymaktan sorumlu olan belirli sivrisinek türlerine odaklanmalarını sağlayarak halk sağlığı stratejilerini de geliştirebilir.

Tüm sivrisineklerin aynı nedenlerle aynı insanlara çekildiğini varsaymak yerine, gelecekteki önleme yöntemleri her türün kendine özgü kimyasal tercihlerine göre tasarlanabilir.