Avrupa Komisyonu’nun 2026 Türkiye Raporu, Kıbrıs’tan Ege’ye uzanan değerlendirmeleriyle tarafsız bir genişleme belgesinden çok, Ankara’nın tezlerini dışlayan siyasi bir yaklaşımı yansıtıyor.

Raporun dili ve değerlendirme biçimi, Türkiye’nin haklı gördüğü itirazları ve güvenlik kaygılarını yeterince dikkate almayan, tek taraflı bir bakış açısını ortaya koyuyor.

Kıbrıs, Ege ve Doğu Akdeniz bölümlerine bakıldığında, Türkiye ve KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) tezlerine neredeyse hiç yer verilmediği görülüyor.

KIBRIS: TEK TARAFLI BAKIŞ

Rapor, Kıbrıs’ta iki devletli çözüm önerisini reddediyor. KKTC’nin Türk Devletleri Teşkilatı ve İslam İş birliği Teşkilatı’ndaki varlığı, “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin egemenliğini zedeleme” çabası olarak tanımlanıyor.

Crans-Montana’da masanın neden devrildiği, Rum tarafının siyasi eşitliği neden kabul etmediği sorgulanmıyor. Çözümsüzlüğün faturası sadece Türk tarafına kesiliyor.

Rumların hız kazanan silahlanma politikaları ve üçüncü ülkelere üsler tahsis edilmesine raporda yer verilmiyor.

Türk tarafı kapı açıyor, iş birliği öneriyor. Ama Brüksel’in raporunda bu tablo yok. Orada hala “Türk tarafı uzlaşmaz” hikayesi var.

Oysa Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeden, adada kalıcı ve adil bir çözümün sağlanması mümkün değildir.

KKTC’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın siyasi mücadelesinin temelini oluşturan yaklaşım da buydu: Kıbrıs’ta iki ayrı halk, iki ayrı devlet ve iki ayrı demokrasi gerçeği vardır.

AB’nin, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin tezlerini koşulsuz biçimde desteklediği bir ortamda, Kıbrıs meselesinde tarafsız bir arabulucu rolü üstlenmesi de mümkün değildir.

DOĞU AKDENİZ VE EGE: YİNE AYNI HİKAYE

Rapor, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatını uluslararası deniz hukukuna aykırı buluyor.

Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki enerji ve deniz bağlantılı projeler çerçevesinde yaşanan gerilimler de Türkiye’nin güvenlik ve yetki alanlarına ilişkin itirazlarıyla birlikte, dengeli bir perspektiften ele alınmıyor.

Ege’de ise 1995 tarihli TBMM kararı, Yunanistan’ın karasularını tek taraflı olarak 6 mil üzerine çıkarması ihtimali karşısında Türkiye’nin ilan ettiği ¨casus belli¨ politikası bağlamında hatırlatılıyor.

Mavi Vatan doktrininin okul kitaplarına girmesi ise raporda “endişe verici” bulunuyor.

Burada da tek taraflı yaklaşım söz konusu.

Yunanistan’ın Ege’de karasularını genişletme ihtimali, adaların silahlandırılması ve Türkiye’nin egemenlik ihtilafı bulunduğunu savunduğu, antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmemiş ada, adacık ve kayalıklar (EGEAYDAAK) meselesi yeterli tarihsel ve hukuki bağlam içinde ele alınmıyor.

Bir ülkenin deniz yetki alanlarına ilişkin stratejik yaklaşımını eğitim müfredatında ele alması neden tek başına endişe verici görülmektedir?

Mavi Vatan’ın Türkiye’nin denizlerdeki hak ve çıkarlarını esas alan bir stratejik yaklaşım olduğu gerçeği neden göz ardı edilmektedir?

TÜRKİYE NE YAPMALI?

Türkiye’nin önündeki iki yanlış seçenek var.

Raporu bütünüyle yok saymak, Avrupa Birliği ile ilişkileri daha da zayıflatmak anlamına gelir. Oysa Gümrük Birliği’nin modernizasyonu, ticaret, yatırım ve ekonomik ilişkiler bakımından AB, Türkiye için önemini korumaktadır.

Ancak raporu ciddiye alıp Kıbrıs, Doğu Akdeniz ve Ege’de Türkiye’nin hak ve çıkarlarından geri adım atmak da kabul edilemez.

Yapılması gereken, Türkiye’nin tezlerini daha güçlü hukuki belgeler, tutarlı diplomasi ve etkin uluslararası iletişim yoluyla savunmaktır.

Başta BM olmak üzere AB, garantör ülke İngiltere, ABD, Rusya ve Çin nezdinde Türkiye’nin tezleri kararlılıkla anlatılmalı; uluslararası kamuoyunda diplomatik girişimler yoğunlaştırılmalıdır.

Bu çerçevede Türkiye’nin öncelikleri şöyle sıralanabilir:

• KKTC tanınmalıdır.

• Ege Denizi, kıyıdaş iki ülkenin ortak yararlanma ve iş birliği alanına dönüştürülmelidir.

• Türkiye ile Mısır arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına yönelik anlaşma imzalanmalıdır.

• Türkiye, KKTC ve Libya Doğu Akdeniz Gaz Forumu’na alınmalıdır.

Bunlar yalnızca Türkiye’nin dış politika tercihleri değil, aynı zamanda Ege ve Doğu Akdeniz’de kalıcı istikrarın ve bölgesel iş birliğinin geliştirilmesi bakımından da önem taşıyan hedeflerdir.

Son sözse; Brüksel rapor yazabilir, ama Kıbrıs ve Mavi Vatan’daki hakikat raporlardan daha güçlüdür.

İsmet Hergünşen