UC San Diego Tıp Fakültesi’ndeki araştırmacılar, kronik bel ağrısı (cLBP) olan kişilerde hareketle tetiklenen ağrının, normal ağrı sırasında daha az aktif hale gelen bir beyin ağını harekete geçirdiğini buldu. Bu keşif, sürekli bel ağrısının kişinin benlik algısıyla derinden iç içe geçmiş olabileceğini ve geleneksel ağrı tedavilerinin neden genellikle sınırlı rahatlama sağladığını açıklamaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, bel ağrısı dünya çapında en önde gelen sakatlık nedenidir. Ağrı 12 haftadan fazla sürerse kronik olarak kabul edilir. Birçok hasta için günlük hareketler, zaten zor olan durumu daha da zorlaştıran ani ağrı ataklarına neden olabilir.

Beyin ağrının nasıl deneyimlendiğinde merkezi bir rol oynasa da, araştırmacılar hareketle tetiklenen ağrıdan sorumlu olan kesin beyin devrelerini belirlemekte zorlanıyorlar.

Kronik Bel Ağrısı Beynin Benlik Algısını Aktifleştirir

5 Ekim 2026’da British Journal of Anaesthesia’da yayınlanan yeni çalışma , beynin Varsayılan Mod Ağı (DMN) ile ilgili beklenmedik bir yanıtı ortaya çıkardı.

Bazen “benlik ağı” olarak da adlandırılan DMN, frontal, parietal ve temporal loblardaki birbirine bağlı bölgelerden oluşur. Bu alanlar, özellikle dikkatimiz içe döndüğünde, örneğin kişisel deneyimlerimizi düşündüğümüzde, kimliğimiz hakkında düşündüğümüzde veya düşüncelerimizi ve duygularımızı değerlendirdiğimizde aktiftir. Buna karşılık, dikkatimizi çevremizde olup biten bir şeye yönlendirdiğimizde ağ genellikle daha az aktif hale gelir.

Araştırmacılar, hareketin neden olduğu ani sırt ağrısının bu ağı kapatmak yerine açtığını keşfetti. Bu alışılmadık tepki, kronik ağrının sadece fiziksel duyumların işlenmesinden daha fazlasını içerdiğini düşündürüyor. Ayrıca, insanların kendilerini nasıl deneyimlediklerini şekillendiren beyin sistemlerini de harekete geçirebilir.

Bu bulgular, araştırmacıların öncelikle ağrı semptomlarını baskılamaya odaklanan tedavilerin kronik bel ağrısı için neden her zaman iyi sonuç vermediğini anlamalarına yardımcı olabilir. Ayrıca, DMN’yi hedeflemenin tedaviye farklı bir yaklaşım sunabileceği olasılığını da ortaya koymaktadır.

Beyin taramaları kronik ve akut ağrı arasında şaşırtıcı bir farkı ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, ağrı atağı sırasında beyinde neler olduğunu incelemek için kronik bel ağrısı olan 114 hastayı çalışmaya dahil etti.

Her katılımcı, sırt ağrısını tetiklemek için kullanılan standart bir klinik prosedür olan “bacak kaldırma testi”ni tamamladı. Test sırasında araştırmacılar, arteriyel spin etiketleme adı verilen özel bir fonksiyonel MRI yöntemi kullanarak beyin kan akışındaki değişiklikleri izlediler. Bu teknik, bilim insanlarının enjekte edilen bir kontrast maddeye ihtiyaç duymadan kan akışını ölçerek beyin aktivitesi modellerini izlemelerine olanak tanır.

Ekip ayrıca katılımcıların ayrı bir acı verici uyarana nasıl tepki verdiğini de inceledi. Baldırlarına zararsız ancak rahatsız edici bir ısı hissi uyguladılar; bu, birinin yanlışlıkla sıcak bir sobaya dokunduğunda hissedebileceği kısa süreli acıya benziyordu.

Bu iki durumu karşılaştırmak çarpıcı bir farkı ortaya koydu.

Hareket kronik sırt ağrısının alevlenmesine neden olduğunda, DMN daha aktif hale geldi. Bununla birlikte, katılımcılar ağrılı ısı uyarımına maruz kaldıklarında, aynı ağ, beynin akut ağrıya verdiği tipik tepkiye uygun olarak daha az aktif hale geldi.

Araştırmacılar ayrıca birkaç önemli başka örüntü de belirlediler:

• Daha şiddetli kronik sırt ağrısı olan hastalarda, DMN ile birincil somatosensoriyel korteks (sırt bölgesinden gelen sinyaller de dahil olmak üzere fiziksel duyuları işlemekten sorumlu beyin bölgesi) arasında daha güçlü bağlantılar gözlemlendi.
• Bacak kaldırma testi sırasında ağrı şiddetinin artması, duyusal algı ve hareketle ilgili beyin bölgelerindeki aktivitenin artmasıyla ilişkilendirildi.
• Test sırasında kalp atış hızındaki artışlar, ağrı atağının şiddetini güvenilir bir şekilde yansıtmıştır.

Bu bulgular, kronik ağrı ataklarının sadece fiziksel ağrı deneyimiyle değil, kişisel kimlikle ilişkili beyin süreçleriyle de ilgili olduğuna dair yeni kanıtlar sunmaktadır.

Beyin Kronik Ağrıya Neden Farklı Tepki Veriyor?

Sıradan akut ağrı sırasında beyin, tehlikenin acil kaynağına odaklanabilmek için genellikle DMN’deki aktiviteyi azaltır. Bu tepki, dikkati içsel düşüncelerden uzaklaştırıp dışsal bir tehdide yönlendirmeye yardımcı olur.

Ancak UC San Diego araştırmacıları, hareketin tetiklediği kronik sırt ağrısının tam tersi bir etki yarattığını buldu.

UC San Diego Tıp Fakültesi Anesteziyoloji Bölümü’nde profesör, Sanford Empati ve Şefkat Enstitüsü’nde bağışlı profesör ve Ağrı Sağlığı ve Farkındalık Laboratuvarı direktörü olan baş yazar Fadel Zeidan, “Her ağrı araştırmasında, ağrı yaşadığınızda DMN devre dışı kalır,” dedi. “Bizim ilk kez gösterdiğimiz şey ise, ağrı atağı geçirdiğinizde DMN’nin bunun yerine aktif hale gelmesidir. Bu deneyimi kimliğinizle özdeşleştirmeye başlarsınız.”

Bulgular, kronik sırt ağrısının beynin içsel benlik temsiliyle yakından bağlantılı hale gelebileceğini göstermektedir. Beyin, ağrıyı yalnızca fiziksel bir uyarı sinyali olarak işlemek yerine, onu kişisel anılar, beklentiler ve duygusal deneyimlerle de ilişkilendirebilir.

Kronik ağrı yaşayan biri için bu, deneyimin ağrının fiziksel olarak mevcut olduğu anların çok ötesine uzanabileceği anlamına gelir. Bir sonraki atakla ilgili endişe, önceki atakların anıları ve ağrıyı tetikleyebilecek hareketlerden korkma, günlük yaşamın bir parçası haline gelebilir.

“Anlık deneyim, yalnızca acı hissiyle değil, acının beklentisi ve ondan kurtulma süreciyle de kirlenir. Normal aktivitelere katılamama utancı ve acıdan kaçınmak için hareket etme korkusu gibi geçmiş deneyimlerle kirlenir.”

Ağrı ve kişisel kimlik arasındaki bu bağlantı, kronik bel ağrısının neden özellikle tedavi edilmesi zor olduğunu açıklamaya yardımcı olabilir.

Kronik Bel Ağrısı Tedavisinde Yeni Bir Yaklaşım

Hareketle tetiklenen kronik bel ağrısı, sıradan akut ağrıdan farklı beyin ağlarını harekete geçirdiği için, araştırmacılar geleneksel tedavilerin kronik ağrı deneyimini sürdüren bazı süreçleri ele alamayabileceğine inanıyor.

Opiyatlar gibi ilaçlar öncelikle ağrı sinyallemesini hedef alır, ancak kalıcı ağrının duygusal ve kişisel boyutlarında yer alan beyin ağlarını yeterince ele almayabilirler.

“Günümüz ağrı tedavisi, hastaları ağrı semptomlarından kurtarmaya odaklanmış durumda, ancak kronik ağrının kaynağı bu değil. Bu veriler, kronik ağrı atağının kişinin kimliğini de kapsadığını gösteriyor.”

Bu keşif, yalnızca ağrı hissini değil, beynin bu hisle olan ilişkisini de ele alan tedavilere işaret ediyor.

Zeidan ve meslektaşlarının son çalışmaları iki potansiyel yaklaşımı inceledi: farkındalık meditasyonu ve psikedelik bileşik psilosibin 

Her iki yaklaşım da, insanların fiziksel acıyı kimlikleriyle bu kadar yakından ilişkilendirmeden deneyimlemelerine yardımcı olma yetenekleri açısından araştırılıyor. İlk bulgular, bu ilişkinin değiştirilmesinin ağrı yoğunluğunu azaltabileceğini gösteriyor; ancak sonuçları doğrulamak ve bu tedavilerin ne kadar etkili olduğunu belirlemek için ek araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Zeidan, “Bu tür zihin-beden ve psikedelik tıp yaklaşımları, kişinin tamamını hedef alıyor,” dedi. “Farkındalık, yargılamadan şimdiki anın farkında olmayı geliştirmeyi amaçlayan ve acıyı çok benzersiz bir şekilde önemli ölçüde azaltan bir meditasyon tekniğidir. Psilosibin, travmayı, geçmiş deneyimleri ve gelecek kaygılarını bütünleştiren ağrı sistemini sıfırlayarak, bir nevi yeniden başlatmayı kolaylaştırıyor gibi görünüyor. Bunlar sihirli bir çözüm değil; acıdan tamamen kurtulmuyorsunuz, ancak o acıyla olan ilişkinizi değiştirerek günlük hayatınızı kirletmesini engelliyorsunuz.”

Bilinçli Farkındalık ve Psikodelik Maddeler Beynin Ağrıyı Deneyimleme Şeklini Değiştirebilir mi?

Bu yaklaşımlar, her ağrı sinyalini ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, beynin deneyimi nasıl yorumladığını ve ona nasıl tepki verdiğini değiştirmeyi amaçlamaktadır.

Farkındalık meditasyonu, insanların düşüncelerini, duygularını ve fiziksel duyumlarını hemen yargılamadan veya bunlara tepki vermeden gözlemlemelerini teşvik eder. Bu arada, psilosibin, ağrıyı önceki deneyimlerle, duygusal sıkıntıyla ve geleceğe dair beklentilerle ilişkilendiren beyin süreçlerini değiştirme potansiyeli açısından incelenmektedir.

Amaç, acıyı tamamen ortadan kaldırmak değil, acının kişinin düşüncelerini, duygularını ve günlük işleyişini ne kadar etkilediğini azaltmaktır.

Zeidan’ın laboratuvarı şu anda, farkındalık meditasyonu ve psikedelik tedavilerin öz yansıtma ile ilgili sinirsel süreçleri değiştirip değiştiremeyeceğini araştırmak için beyin görüntüleme yöntemini kullanan çeşitli klinik çalışmalar yürütüyor. Araştırmacılar, bu yaklaşımların beyin aktivitesini yeniden şekillendirip şekillendiremeyeceğini ve insanların kronik ağrıyı öznel olarak nasıl deneyimlediklerini iyileştirip iyileştiremeyeceğini belirlemeyi umuyorlar.

Araştırma henüz erken aşamada olsa da, bulgular kronik bel ağrısına farklı bir bakış açısı sunuyor. Beynin kronik ağrıyı kişinin benlik algısıyla neden ilişkilendirdiğini anlamak, bilim insanlarının geleneksel tedavilerin sıklıkla gözden kaçırdığı ağrı yönlerini ele alan tedaviler geliştirmelerine yardımcı olabilir.

UC San Diego Tıp Fakültesi’nden çalışmanın diğer yazarları arasında Morgan Gianola, Jon Dean, Conan Chen, Daniel Barrows, Gabriel Reigner ve Thomas Liu yer almaktadır.

Araştırmanın finansmanı kısmen Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin Tamamlayıcı ve Bütünleyici Sağlık Ulusal Merkezi (Burs No: R01AT009693) ve UC San Diego Sanford Empati ve Şefkat Enstitüsü tarafından sağlanmıştır. Araştırmacılar herhangi bir çıkar çatışması bildirmemiştir.