IA STUDIO tarafından npj Heritage Science dergisinde yayınlanan bulgular , Kral IV. William döneminde basılmış gümüş bir altı penilik madeni paraya odaklanıyor. Madeni para, İngiltere’nin Greater Manchester bölgesindeki bir ikinci el eşya pazarında çeşitli madeni paraların bulunduğu bir albümde bulundu. Altı peninin üzerinde tek başına 8 sterlinlik bir fiyat etiketi olmasına rağmen, madeni para ayrı olarak satın alınmak yerine albümün tamamı tek bir lot halinde satın alındı.

Bu altı penilik madeni parayı olağanüstü kılan şey, hasarının boyutu ve alışılmadık şeklidir. Merkez yüzeyi ciddi şekilde ezilmiş ve bozulmuş görünürken, dış kenarının büyük bir kısmı ve kenarındaki küçük oluklar nispeten sağlam kalmıştır. Bu zıtlık, madeni paraya ne olmuş olabileceği konusunda ilgi çekici bir soruyu gündeme getirdi.

Araştırmak için, bilim insanları gümüş parçayı güçlü mikroskoplar, kimyasal testler ve ayrıntılı üç boyutlu yüzey ölçümleri kullanarak incelediler. Sonuçlar, muhtemelen madeni paranın darphanede basılması sırasında meydana gelen alışılmadık bir yoğun sıkıştırma dizisine işaret ediyor.

Ezilmiş bir gümüş sikke alışılmadık ipuçları ortaya koyuyor.

En çarpıcı kanıt, madalyonun ciddi şekilde bozulmuş orta bölgelerinden geldi. Detaylı ölçümler, derin, keskin hatlı çukurlar, yükseltilmiş sırtlar, basamaklı yüzeyler ve metalin üst üste binen desenlerde itilip yer değiştirdiği alanları ortaya çıkardı.

Bu özellikler özellikle madalyonun ön yüzünde, yani IV. William’ın portresinin bulunduğu kısımda belirgindi. Hasar görmüş merkezi portre alanında, ölçülen en yüksek ve en düşük noktalar arasındaki fark yaklaşık 0,75 milimetreye ulaştı.

Bu küçük bir detay gibi görünse de, ince bir gümüş madalyonun yüzeyinde önemli bir bozulmayı temsil eder.

Araştırmacılar, genel hasarın, sınırlı bir alana yoğunlaşmış yüksek basıncın tekrar tekrar uygulanmasıyla en tutarlı olduğunu tespit etti. Ayrıca, kuvvet uygulanırken metalin en azından kısmen dışa doğru yayılmasının engellendiği de görülüyor.

Merkezdeki ağır hasar ve nispeten iyi korunmuş kenarların bu kombinasyonu, dolaşımın veya basit korozyonun kademeli etkileriyle bağdaştırmak zordur. Ayrıca, metalin dışarı doğru hareket etmesine izin veren tek bir sonraki darbeyi de daha az ikna edici bir açıklama haline getirir.

Bunun yerine, bulgular, orijinal grev sürecinde alışılmadık bir sorun yaşandığını göstermektedir; ancak mevcut kanıtlar olayların kesin sırasını net bir şekilde ortaya koymamaktadır.

Mikroskobik Analiz Yüzeyin Altındaki Hasarı Ortaya Çıkardı

Bu sıra dışı deformasyonu daha iyi anlamak için, araştırmada taramalı elektron mikroskobu ile enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi (SEM-EDX) ve optik yüzey profilometrisi birleştirildi.

Mikroskobik ve kimyasal incelemeler, madalyonun metal bileşimi ve yüzeyini etkileyen değişiklikler hakkında bilgi sağladı.

En kötü hasardan kurtulan bölgelerde yapılan testler, altta yatan bir gümüş ve bakır alaşımı olduğunu ortaya koydu. Daha ciddi şekilde bozulmuş bölgelerde ise ölçülen gümüş konsantrasyonu daha düşük, bakır seviyeleri daha yüksek ve korozyon ve kirlenmeyle ilişkili ek kimyasal kanıtlar bulundu.

Bu maddeler özellikle hasar görmüş metalin oluşturduğu çukurların içinde yoğunlaşmıştı.

Ancak kimyasal sonuçlar büyük ölçüde yüzeydeki değişiklikleri yansıtmıştır. Korozyon ve kirlenme madeni parayı etkilemiş olsa da, bu durum madeni paranın alışılmadık deformasyonlarının derinliğini, şeklini ve dağılımını yeterince açıklayamamıştır.

Ekip ayrıca, bir yüzeyin yüksekliğini ve şeklini üç boyutlu olarak haritalayan bir teknik olan optik yüzey profilometrisini de kullandı. Bu, madalyonun hasarlı bölgelerini sıradan fotoğrafların sağlayabileceğinden çok daha ayrıntılı bir şekilde incelemeyi mümkün kıldı.

Elde edilen haritalar, dik çukurları, yükseltilmiş omuzları, yüzey yüksekliğindeki ani değişiklikleri ve metal yer değiştirmesinin çoklu katmanlarını gösterdi.

Oxford Malzeme Karakterizasyon Servisi tarafından sağlanan yükseklik ölçümlerini kullanan çalışma yazarı, hasar görmüş merkezi portre bölgesinin yüksekliğinde yaklaşık 750 mikrometre, yani 0,75 milimetre kadar bir fark olduğunu belirlemiştir.

Bulgular bir araya getirildiğinde, madalyonun yana doğru hareketinin en azından kısmen kısıtlandığı sırada tekrar tekrar sıkıştırıldığını göstermektedir. Bu açıklama, genellikle zamanla madalyonun yüzeyini düzleştiren sıradan aşınma veya malzemeyi aşındırma veya kimyasal olarak değiştirme eğiliminde olan korozyondan daha iyi bir şekilde kanıtlarla örtüşmektedir.

19. Yüzyıl Madeni Para Üretimine Nadir Bir Bakış

Altı penilik madeni para, Britanya’nın zaten buhar gücüyle çalışan preslerle madeni para üretmeye başladığı 1834 yılında üretilmiştir.

Bu dönemde, darphane denetimleri yoluyla ciddi darbe kusurları olan madeni paralar genellikle tespit ediliyor ve eritilerek metalin yeniden kullanılması sağlanıyordu. Bu durum, özellikle gümüş gibi değerli metallerden yapılan madeni paralar için büyük önem taşıyordu.

Eğer olağandışı deformasyon ilk basım sürecinde meydana geldiyse, bu altı penilik madeni para, normalde halka ulaşmadan önce tedavülden kaldırılacak olan bir üretim hatasının nadir bir örneğini temsil ediyor olabilir.

Bu tür bir madeni para, mekanize madeni para üretiminin erken döneminde yaşanan kısa süreli bir mekanik sorunun fiziksel kaydını sağlayabilir.

Hasarın gerçekten darphanede meydana gelip gelmediğini belirlemek ise zorlu bir iştir. Tarihi metal nesneler on yıllar veya yüzyıllar boyunca birçok değişikliğe uğrayabilir ve ciddi deformasyon, kökenini belirlemek için gereken fiziksel ipuçlarını gizleyebilir.

Bu belirsizliği gidermek için çalışma, çeşitli kanıt türlerini bağımsız olarak inceledi. Araştırmacılar, sonuçları farklı olası açıklamalarla karşılaştırmadan önce, altta yatan metalin bileşimini, yüzeydeki kimyasal değişiklikleri ve deformasyonun üç boyutlu geometrisini dikkate aldılar.

Bulgular ayrıca, tahribatsız bilimsel tekniklerin diğer tarihi metal nesneleri incelemek için nasıl kullanılabileceğini de göstermektedir. Kimyasal ve yapısal kanıtları birleştirerek, araştırmacılar, yalnızca görsel incelemenin net bir cevap vermediği durumlarda bile, üretim hatalarını daha sonraki hasarlardan ayırt edebileceklerdir.

Yapay Zeka, Madeni Para Gizeminin Araştırılmasına Nasıl Yardımcı Oldu?

Araştırma ayrıca, yapay zekâ da dahil olmak üzere hesaplama araçlarının, fiziksel bilimsel kanıtların yerini almadan tarihi bir gizemi değerlendirmede nasıl yardımcı olabileceğini de inceledi.

Laboratuvar sonuçları henüz elde edilmeden önce, yazar öncelikle altı penilik madeni paranın yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını inceleyerek ve alışılmadık yüzey özelliklerini sistematik olarak gözden geçirerek işe başladı.

Bu erken inceleme, hasarın olası çeşitli nedenlerini belirlemeye ve bunları test etmek için ne tür fiziksel ölçümlerin gerekli olacağını tespit etmeye yardımcı oldu.

Büyük dil modelleri (LLM’ler) de dahil olmak üzere insan gözetimindeki hesaplama araçları, gözlemleri düzenlemeye, alternatif açıklamalar geliştirmeye, rakip fikirleri karşılaştırmaya ve daha sonra laboratuvar testleriyle araştırılabilecek sorular formüle etmeye yardımcı oldu.

Daha da önemlisi, bağımsız olarak yapılan laboratuvar ölçümleri elde edilmeden önce ilk hipotezler ve analitik notlar kaydedilmiştir.

Olası açıklamalar arasında normal dolaşım aşınması ve korozyon, basımdan sonra meydana gelen mekanik hasar, daha sonra kısıtlı koşullar altında sıkıştırma ve orijinal üretim sürecindeki deformasyon yer almaktadır.

Bu olasılıkları araştırmak için, Londra Brunel Üniversitesi Deneysel Teknikler Merkezi’nden ve Oxford Üniversitesi Malzeme Bölümü bünyesindeki Oxford Malzeme Karakterizasyon Servisi’nden bağımsız ölçümler talep edildi.

Testler tamamlandıktan sonra, elde edilen verileri düzenlemek ve fiziksel bulguları önceki açıklamalarla karşılaştırmak için tekrar bilgisayar araçları kullanıldı.

IA STUDIO’nun kurucusu ve çalışmanın yazarı A. Ikraam, “Önemli olan sıralama önce hipotez, sonra bağımsız laboratuvar ölçümüydü” dedi.

“Modelleri, hangi özelliklerin önemli olduğunu ve hangi kanıtların bir açıklamayı diğerinden ayırt edebileceğini sormak için kullandık. Ardından laboratuvar ölçümleri, bu fikirleri test etmek için bize fiziksel bir şey sağladı. Modeller akıl yürütme sürecini destekleyebiliyordu, ancak paraya ne olduğunu belirleyemiyorlardı.”

Bilimsel Kanıtlar Olası Bir Darphane Hatasına İşaret Ediyor

Yapay zekâ, gözlemlerin düzenlenmesinde ve rakip olasılıkların değerlendirilmesinde destekleyici bir rol oynamış olsa da, laboratuvar ölçümlerini gerçekleştirmemiş veya nihai bulguları belirlememiştir.

Çalışmanın sonuçları, bağımsız olarak oluşturulmuş bilimsel verilere dayanmaktadır; yazar, kanıtları yorumlama ve hangi açıklamanın en iyi şekilde desteklendiğine karar verme sorumluluğunu üstlenmiştir.

Sonuçlar, sıradan dolaşım, korozyon veya üretimden sonra tek bir kontrolsüz darbeden kaynaklanan hasardan ziyade, tekrarlanan, yüksek konsantrasyonlu basıncı içeren nadir bir darphane anomalisini desteklemektedir. Bununla birlikte, araştırma altı peniye ne olduğuna dair her detayı kesin olarak ortaya koymamaktadır.

Bu araştırma, garip bir şekilde hasar görmüş 1834 tarihli bir madalyonun olası kökenlerine ışık tutmanın ötesinde, modern görüntüleme, kimyasal analiz ve dikkatlice değerlendirilmiş hesaplama araçlarının, tarihi nesnelerde gizli ipuçlarını ortaya çıkarmak için nasıl birlikte çalışabileceğini göstermektedir.

İlk bakışta sadece ağır hasar görmüş bir gümüş sikke gibi görünen şey, aslında mekanize sikke üretiminin ilk dönemlerinde bir şeylerin nasıl ters gittiğine dair sıra dışı bir kayıt olabilir.