Araştırmacılar, son 10 yılda gezegenin on yılda yaklaşık 0,35°C oranında ısındığını tespit etti; ancak kesin rakam kullanılan sıcaklık veri setine bağlı olarak değişiyor. Bu, 1970 ile 2015 yılları arasında kaydedilen on yılda ortalama 0,2°C’nin neredeyse iki katı. Bulgular, küresel sıcaklıkların sadece yükselmeye devam etmediğini, aynı zamanda artış hızının da önemli ölçüde arttığını gösteriyor.

ABD’li istatistik uzmanı ve Geophysical Research Letters adlı bilimsel dergide yayınlanan çalışmanın ortak yazarlarından Grant Foster, “2015 civarından bu yana küresel ısınmada güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ivmelenme olduğunu artık gösterebiliyoruz” diyor .

Bilim insanları küresel ısınmada gizli bir ivme keşfetti.

Küresel ısınmanın temel hızındaki değişiklikleri tespit etmek, sıcaklıkları bir yıldan diğerine karşılaştırmaktan daha karmaşıktır. Doğal iklim modelleri, gezegeni geçici olarak daha sıcak veya daha soğuk hale getirebilir ve bu da uzun vadeli eğilimleri gizleyebilir.

Örneğin, El Niño, tropikal Pasifik Okyanusu’ndan atmosfere ısı salarak küresel sıcaklıkları geçici olarak artırabilir. Volkanik patlamalar ise atmosfere salınan parçacıkların güneş ışığını uzaya geri yansıtmasıyla tam tersi etki yaratabilir. Güneş aktivitesindeki değişiklikler de Dünya’nın Güneş’ten aldığı enerji miktarını etkileyebilir.

Bu doğal değişimler, sıcaklık kayıtlarında dalgalanmalara neden olarak, altta yatan ısınma eğiliminin hızlanıp hızlanmadığını belirlemeyi zorlaştırabilir.

Bu sorunu çözmek için araştırmacılar, bilinen bu etkileri hesaba katmak amacıyla sıcaklık gözlemlerini matematiksel olarak düzelttiler. Bu sayede, ısınma hızındaki değişiklikleri gizleyebilecek geçici dalgalanmalar olmadan, daha uzun vadeli ısınma eğilimini daha net bir şekilde inceleyebildiler.

Foster, “Gözlemsel verilerdeki bilinen doğal etkileri filtreleyerek ‘gürültüyü’ azaltıyoruz ve böylece altta yatan uzun vadeli ısınma sinyali daha net bir şekilde görünür hale geliyor,” diye ekledi.

Ekip, beş büyük küresel sıcaklık veri setini (NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth, ERA5) analiz etti. Bu yaygın olarak kullanılan kayıtlar, Dünya’nın sıcaklığının zaman içinde nasıl değiştiğini izlemek için gözlemleri ve bazı durumlarda ek atmosferik verileri birleştiriyor.

Sonuçlar oldukça tutarlıydı. Araştırmacılar hangi veri setini veya istatistiksel yöntemi kullanmış olurlarsa olsunlar, küresel ısınmanın hızlandığına dair güçlü kanıtlar buldular.

“Düzeltilmiş veriler, 2015’ten bu yana küresel ısınmanın hızlandığını, incelenen tüm veri kümelerinde tutarlı ve seçilen analiz yönteminden bağımsız olarak, yüzde 98’in üzerinde istatistiksel kesinlikle gösteriyor,” diye açıklıyor PIK araştırmacısı ve çalışmanın baş yazarı Stefan Rahmstorf.

İstatistiksel olarak bu, ısınma eğilimindeki değişime dair kanıtların, araştırmacıların bunu sıcaklık kayıtlarındaki sıradan dalgalanmalardan %98’in üzerinde bir güven seviyesiyle ayırt edebilecek kadar güçlü olduğu anlamına gelir.

Yapılan ayarlamalara rağmen, 2023 ve 2024 en sıcak yıllar olmaya devam ediyor.

Önemli sorulardan biri, 2023 ve 2024 yıllarında kaydedilen olağanüstü küresel sıcaklıkların, son dönemdeki ısınma eğilimini gerçekte olduğundan daha dik göstermesine neden olup olmadığıydı.

Her iki yıl da, kısmen El Niño gibi doğal etkiler ve güneş aktivitesinin en yüksek olduğu, güneş maksimumu olarak bilinen bir dönem nedeniyle, olağanüstü sıcak geçti. Güneş maksimumu sırasında, Güneş yaklaşık 11 yıllık döngüsünün en aktif evresine ulaşır.

Bu etkileri hesaba kattıktan sonra, araştırmacılar 2023 ve 2024 yılları için düzeltilmiş sıcaklıkların orijinal gözlemlerden biraz daha düşük olduğunu buldular. Bununla birlikte, her iki yıl da aletsel sıcaklık kayıtlarının başladığından beri en sıcak yıllar olarak kaldı.

Analiz ayrıca, hızlanan ısınmanın belirtilerinin 2013 veya 2014 yıllarında beş sıcaklık veri setinin tamamında zaten ortaya çıkmaya başladığını gösterdi; bu da bulgunun yalnızca son yıllardaki alışılmadık derecede yüksek sıcaklıkların sonucu olmadığını gösteriyor.

Araştırmacılar, 1970’lerden bu yana ısınma hızının değişip değişmediğini belirlemek için iki farklı istatistiksel teknik kullandılar. İlki, ikinci dereceden eğilim analizi olarak adlandırılan ve ısınmanın sabit bir hızda devam etmek yerine hızlandığını gösteren eğri bir deseni sıcaklık kayıtlarında arayan bir tekniktir.

İkinci yöntem olan parçalı doğrusal model, farklı dönemlerdeki ısınma eğilimlerini karşılaştırır ve sıcaklık artış hızının ne zaman değişmiş gibi göründüğünü belirler. Hızlanmanın belirli bir yılda başladığını varsayan bir yaklaşımdan farklı olarak, bu yöntem verilerin değişimin en olası zamanlamasını belirlemesine olanak tanır.

Her iki yaklaşım da küresel ısınmanın önemli ölçüde hızlandığı sonucunu destekledi.

Küresel Isınmanın Hızlanmasına Ne Sebep Oluyor?

Bulgular küresel ısınmanın hızlandığına dair güçlü istatistiksel kanıtlar sunsa da, çalışma bu hızlanmanın tam olarak neden gerçekleştiğini belirlemek üzere tasarlanmamıştır.

Araştırmacılar bu ayrımı vurguluyor çünkü ısınma oranındaki bir değişikliği tespit etmek, bu değişikliğe neden olan fiziksel süreçleri belirlemekten farklıdır.

Ancak gözlemlenen ivme, mevcut iklim modellerinin üretebildiği sonuçlarla tutarlıdır. Bu modeller, Dünya’nın atmosferinin, okyanuslarının, buzunun ve karasının iklim sistemindeki değişikliklere nasıl tepki verdiğini simüle etmek için yerleşik fiziksel prensipleri kullanır.

Bu nedenle bulgular, iklim modellerinin son dönemdeki ısınma artışını temelden temsil edemeyeceklerini öne sürmemektedir. Bunun yerine, iklim değişikliğinin hızının zaman içinde önemli ölçüde değişebileceğine dair ek gözlemsel kanıtlar sunmaktadırlar.

Dünya, 2030’dan Önce Paris Anlaşması Sınırını Aşabilir mi?

Bu ivmelenme, küresel ısınmayı sınırlamaya yönelik uluslararası çabalar açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır.

Paris Anlaşması kapsamında ülkeler, küresel sıcaklıklardaki uzun vadeli artışı sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerinde sınırlama çabalarını sürdürme konusunda anlaştılar. Bu eşik, tek bir olağanüstü sıcak yıldan ziyade, sürdürülebilir küresel ısınmayı ifade etmektedir.

Araştırmacılar, son on yılda ölçülen ısınma hızının devam etmesi halinde, gezegenin uzun vadede bu eşiği daha önce tahmin edilenden daha erken aşabileceği konusunda uyarıyor.

Stefan Rahmstorf, “Son 10 yıldaki ısınma hızı devam ederse, 2030’dan önce Paris Anlaşması’nın 1,5°C’lik sınırının uzun vadede aşılmasına yol açacaktır” diyor. “Dünyanın ne kadar hızlı ısınmaya devam edeceği, nihayetinde fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel CO2 emisyonlarını sıfıra indirme hızımıza bağlıdır _. “

Bu çalışma, giderek daha önemli hale gelen bir endişeyi vurguluyor: Dünya’nın sıcaklığı sadece yükselmekle kalmıyor, aynı zamanda son yıllarda önceki on yıllara kıyasla çok daha hızlı bir şekilde yükseliyor. Bu hızlı artışın devam edip etmeyeceği, dünyanın kritik iklim eşiklerine ne kadar çabuk ulaşacağı konusunda büyük sonuçlar doğuracaktır.